De fundamentele attributiefout
De fundamentele attributiefout verwijst naar de neiging van mensen om bij het verklaren van geobserveerd gedrag factoren binnen de persoon te overwaarderen en factoren buiten de persoon onder te waarderen. Anders gezegd: mensen overschatten het belang van dispositionele gedragsdeterminanten en onderschatten het belang van situationele gedragsdeterminanten. Dit doen we in het bijzonder wanneer we gedrag van andere mensen verklaren. Wanneer we ons eigen gedrag verklaren, vooral wanneer dingen niet goed liepen, hebben we meer aandacht voor situationele factoren.
Milde attributie
In The Lucifer Effect, legt Phil Zimbardo (die ik ook noemde in mijn bericht Rotte manden bederven goede appels) uit dat situationele macht voor groot is in nieuwe settings waarin we niet kunnen terugvallen op eerder beproefde richtlijnen voor ons gedrag. Daarom is het zo, zegt hij, dat wanneer we ongewoon gedrag proberen te verklaren, we zouden moeten starten met een situationele analyse: we zouden moeten zoeken naar reden binnen de situatie en het systeem waarbinnen iemand functioneert. Sociaal psycholoog Lee Ross pleit ervoor dat we ‘attributional charity‘ toepassen wat betekent dat “we should not start by balming the actor for the deed but rather, being charitable, we first investigate the scene for situational determinants of the act” (bron). ‘Attributional charity’ kan misschien wel het beste vertaald worden met ‘milde attributie’.
Oplossingsgericht professionals attribueren mild
Oplossingsgerichte professionals passen milde attributie in hun gesprekken met cliënten veel toe. In plaats van de persoon te beschuldigen van slechte bedoelingen, afwijkingen, of slechte eigenschappen wordt gezocht naar een attributie die vriendelijker en en beschermender is voor het gevoel van eigenwaarde van de cliënt. Wanneer cliënt negatieve dingen heeft gezegd of gedaan dan heeft de oplossingsgerichte professional veel oog voor de omstandigheden waarbinnen dat gedrag heeft plaatsgevonden. Hij of zij zou kunnen reageren door iets te zeggen als: “Je hebt vast een goede reden om dat te zeggen/doen?” Een ander aspect van mild attribueren is de manier waarop oplossingsgerichte professionals gebruik maken van probleem-externaliserende interventies, die een perspectief op de werkelijkheid creëren waarin de persoon een relatie met het probleem heeft en waarin het probleem zich niet binnen de persoon bevindt. En wanneer cliënten gedrag van zichzelf beschrijven waarvan ze vrezen dat het abnormaal is dan zullen oplossingsgerichte professionals dat gedrag vaak normaliseren door iets te zeggen als: “Het is normaal om boos te zijn als je zoiets hebt meegemaakt”.
Level-5 leiderschap: een kwestie van milde attributie
Milde attributie lijkt vaak wijs te zijn. In Leadership and attribution styles: does modesty work?, wordt een concept uit Jim Collins‘ boek Good to Great beschreven, Level-5 leiderschap. Deze leiderschapsstijl wordt gekenmerkt door professionele wil en persoonlijke bescheidenheid. Collins gebruikt de metafoor van het raam en de spiegel om te beschrijven hoe Level 5 leiders praten over falen en succes. Wanneer resultaten slecht zijn kijken ze in de spiegel om verantwoordelijkheid voor de slechte resultaten te nemen, en anderen en de schuld niet op andere mensen, externe factoren of pech te schuiven. Wanneer de resultaten goed zijn kijken ze door het raam, niet in de spiegel, om de verantwoordelijkheid voor het succes van het bedrijf toe te schrijven aan andere mensen, externe factoren en geluk. Deze manier van attribueren is het tegenovergestelde van wat we normaal zouden doen, namelijk om slechte resultaten aan de omstandigheden te wijten en goede resultaten aan onze eigen kwaliteiten toe te schrijven. Level-5 leiderschap lijkt een kwestie van mild attribueren te zijn.
Tweet
Tags: appels, attributie, attributional charity, externaliseren, fundamentele attributiefout, good-to-great, Level-5, mildheid, normaliseren, Phil Zimbardo, The Lucifer Effect
2 Reacties
bedankt Joeri!
Mooie eye opener de metafoor van de ‘spiegel en het raam’ en heel herkenbaar. Eentje om mee te nemen.