Doen wat werkt is één van de kernprincipes van oplossingsgericht werken. Wat dit onder andere impliceert is dat, wanneer je iets wilt bereiken, je kijkt naar wat je eerder al heeft geholpen om iets vergelijkbaars te bereiken (meer uitleg). Iets anders dat het impliceert, is dat wanneer je iets wilt bereiken je aandachtig oplet op wat werkt en daar meer van doet. Dit ‘doen wat werkt’ principe weerspiegelt de uiterst pragmatische oriëntatie van de oplossingsgerichte benadering. Het is één van de dingen die mij erg aanspreekt. Niet voor niets noemde ik mijn boek dan ook “Doen wat werkt-oplossingsgericht werken in organisaties’. Het pragmatische karakter van oplossingsgericht werken komt ook naar voren in het uitgangspunt ‘If it ain’t broken, don’t fix it‘, als het niet gebroken is, repareer het dan niet. Met dit principe wordt bedoeld: ‘Als iets werkt dan is het niet nodig om het te veranderen.’ Doen wat werkt klinkt als een heel eenduidig en rechttoe-rechtaan principe. Maar dat is het niet altijd. Kijk naar deze voorbeelden:
-
Soms lijkt iets in eerste instantie te werken maar na enige tijd blijkt dat het averechts werkt. Je probeert iets en de eerste consequenties van het gedrag lijken positief maar na enige tijd ontdek je dat er ook negatieve consequenties zijn. Dit is niet zomaar een theoretische mogelijkheid. Carol Dweck heeft met haar onderzoek laten zien dat eigenschapcomplimenten (“goed gedaan, je bent heel slim”) in eerste instantie lijken te werken (trotse glimlach) maar na enige tijd negatieve consequenties blijken op te leveren (uitdagingen uit de weg gaan, makkelijk opgeven, niet geloven in de waarde van inspanning, negatieve feedback negeren, je bedreigd voelen door het succes van anderen; lees hier en hier meer). Een ander voorbeeldje van averechtse effecten na verloop van tijd kun je lezen in dit berichtje.
-
Onderhoud: als ‘If it ain’t broken, don’t fix it’ je favoriete interpretatie van ‘doen wat werkt’ is, kijk dan wel uit hoe je er mee omgaat. Te strikte toepassing van dit principe zou ertoe kunnen leiden dat je onderhoudswerkzaamheden verontachtzaamt. Als je nooit de banden van je auto controleert en wacht tot ze exploderen zou je wel eens iets te ver kunnen gaan in je pragmatisme.
-
Investeren: Als je sterk vertrouwt op pragmatisme kun je ook vergeten te investeren in je toekomst, wat je op enig moment zou kunnen betreuren. Als je nooit sport dan kan je lichaam misschien wel goed blijven werkt maar het kan zijn dat je langzaam gezondheidsproblemen opbouwt. Investeren in je toekomst (sporten, studeren, opbouwen van een financiële buffer, artikelen schrijven, etc) geeft je waarschijnlijk niet onmiddelijk het gevoel dat ‘het werkt’. Er is geen direct effect. In plaats daarvan kan het heel lang duren voordat je opeens merkt dat het allemaal de moeite waard is geweest (zie bijvoorbeeld Jim Collins’ uitleg over breakthrough).
Ik besef dat het bovenstaande niet bewijst dat “doen wat werkt’ niet geldig is. Je kunt immers zeggen dat als je met de loop der jaren hebt gemerkt dat onderhoud, investeren enz werkt het toepassen ervan nog steeds een kwestie is van ‘doen wat werkt’. Maar wat deze voorbeelden in ieder geval laten zien is dat je voorzichtig moet zijn met je interpretatie van ‘doen wat werkt’. Als je ’doen wat werkt’ interpreteert als ‘alleen doen wat direct positieve effecten oplevert’ dan kun je voor een paar negatieve verrassingen komen te staan.
Tags: Boeken & artikelen, complimenteren, doen-wat-werkt, dont-fix-it, if-it-aint-broken, investeren, onderhoud, oplossingsgericht-werken, pragmatisme
