De consensusvraag

Een eenvoudige interventie die ik jaren geleden improviseerde tijdens een werkconferentie die heel slecht leek te verlopen is die van de consensusvraag. Tijdens de werkconferentie ….

Tijdens de werkconferentie waren de leidinggevenden en medewerkers van de technische dienst van een bedrijf dat elektronicaproducten verkocht aanwezig, in totaal 45 mensen. Het doel van de werkconferentie was om te komen tot een effectievere structuur van de technische dienst. De tweehoofdige leiding en de medewerkers stonden bij aanvang van de werkconferentie lijnrecht tegenover elkaar. De opzet van de werkconferentie was om de eerste dag te divergeren (we zouden verschillende zienswijzen en oplossingsgerichtingen genereren en naast elkaar plaatsen) en om de tweede dag te convergeren (het aantal opties terug te brengen, conclusies trekken en keuzes maken).

Na anderhalve dag waren er veel interessante onderwerpen besproken maar het leek er op dat de standpunten van medewerkers en managers niet dichter tot elkaar waren gekomen. Tegen het eind van de werkconferentie was de sfeer gespannen. Ik had het gevoel dat de werkconferentie helemaal aan het mislukken was.

Ik realiseerde mij dat ik een verslag moest schrijven over de werkconferentie en ik vroeg mij bijna wanhopig af: “Is er wel iets waar ze het met elkaar over eens zijn geworden?” Ik was pessimistisch maar besloot de vraag voor te leggen die ik nu de ‘consensusvraag’ noem: “Ik merk dat er nog veel punten onduidelijk zijn en dat er nog een aantal zaken is waar geen overeenstemming over is bereikt. Maar ik wil graag even de punten op een rijtje zetten waar al wel overeenstemming over is bereikt”.

Aanvankelijk was het even stil. Er kwamen verschillende punten naar voren. Over sommige punten bleek inderdaad algemene overeenstemming te bestaan over andere niet. Ik schreef alleen punten op waar iedereen het mee eens was. Tot mijn verbazing stonden er na ongeveer een uur 12 punten op een rij waar iedereen het over eens was. Gedurende dit uur veranderde de sfeer geleidelijk aan merkbaar. Het cynisme verdween langzaam maar zeker en er ontstond zowaar enthousiasme. Toen merkte plotseling één van de medewerkers (die zich eerst nogal somber had uitgelaten, op: “Als we werkelijk overeenstemming hebben over al deze punten dan zijn we er bijna. Dit zijn eigenlijk alle belangrijke onderwerpen. De rest van de punten, daar komen we wel uit.” Iedereen ging weg met het gevoel dat er iets bijzonders, bijna magisch was gebeurd. Waar was het probleem gebleven? Niemand begreep het precies, ik ook niet.  Maar het werkte wel! Een week later kwam ik op het hoofdkantoor van het bedrijf de HR-directeur tegen die me vroeg: “Hoe heb je dat in vredesnaam voor elkaar gekregen met die afdeling? De sfeer in compleet omgeslagen!”

In latere projecten heb ik de consensusvraag vaak opnieuw en met succes kunnen toepassen vooral wanneer de zaak volledig vast leek te zitten.