Een aanname in oplossingsgericht werken is dat cliënten geen verstand tegen verandering hebben of tegen hulp. Maar het kan wel zijn dat ze zich kunnen verzetten tegen de aanpak die helpers kiezen omdat ze vinden dat deze niet aansluit bij hun situatie of voorkeur. Wanneer oplossingsgerichte professionals zo’n signaal van ‘weerstand’ waarnemen dan gaan ze er van uit dat het behandelen van cliënten als coöperatief, hoeveel weerstand ze lijken te hebben, de snelste en meest veelbelovende manier is om verdere samenwerking aan te moedigen.
De dood van weerstand
Oplossingsgerichte pionier Steve de Shazer’s stuurde zijn artikel The Death of Resistance (de Shazer, 1984) voor het eerst naar een tijdschrift in 1979. Het werd niet minder dan 17 keer geweigerd voordat het uiteindelijk werd gepubliceerd in 1984 (Malinen, 2001). In het artikel stelt de Shazer dat het een slecht idee is om te denken dat de cliënt weerstand tegen behandeling in therapie heeft. Volgens de Shazer werkt het goed om therapie te zien als een proces van samenwerking tussen de therapeut en de cliënt. Hij stelde voor dat alles wat de cliënt doet of zegt kan worden gezien als een poging om het therapieproces verder te helpen. Volgens de Shazer moest de therapeut cliënten niet confronteren wanneer zij iets deden of zeiden dat niet direct duidelijk was. In plaats daarvan moest de therapeut aannemen dat de cliënt een goede reden had om dit te zeggen of te doen. De aanname is dat het heel constructief benaderen van cliënten goed helpt om snel goede samenwerkingsrelaties op te bouwen en het therapieproces verder te helpen.
Zie weerstand als samenwerking
Veel consultants, trainers, docenten en coaches hebben af en toe het gevoel dat hun cliënten weerstand vertonen. De consultant geeft enthousiast een goed advies maar de cliënt zegt: “Leuk geprobeerd maar dat werkt hier niet.” Een management coach geeft een huiswerkopdracht maar de manager voert hem niet uit. Een trainer doet zijn best voor de groep cursisten maar één van de cursisten zegt: “Dit is allemaal totaal onbruikbaar.” Dit soort reacties kan competente, hardwerkende en goedbedoelende professionals soms tot wanhoop drijven. Oplossingsgericht werken is gebaseerd op de aanname dat cliënten willen helpen om het proces te laten slagen. Als de consultant, trainer, docent of coach slaagt, is de tijd en aandacht goed besteed en de cliënt, klant, cursist of leerling verder geholpen. Hoe bot of onvriendelijke cliënten zich ook uitdrukken, het kan heel nuttig zijn om hun gedrag als behulpzaam te behandelen.
De taak voor oplossingsgerichte professionals
Oplossingsgerichte professionals zien het als hun taak om uit te vinden hoe hun cliënten hen willen helpen. Ze kunnen dit doen door bijvoorbeeld te vragen: “Ik wil graag even vragen of jij vindt dat we de goede aanpak volgen?” Of: ” Ik begrijp dat deze aanpak voor jou niet werkt. Welke aanpak zou nuttiger voor jou zijn?” Dit heeft verschillende voordelen:
- Dit doen betekent dat je cliënten heel serieus nemen en dat wordt vrijwel altijd bijzonder gewaardeerd. Bijna iedere persoon heeft een sterke neiging om zich te laten leiden door het wederkerigheidsprincipe. Als iemand hen serieus neemt dan zullen ze geneigd zijn de ander ook serieus te nemen.
- Het maakt het gemakkelijk voor cliënten om onder woorden te brengen wat hen dwars zit. Misschien gaat het proces te snel en kunnen ze het niet volgen. Misschien hebben ze deze aanpak al eens geprobeerd en merkten ze dat hij niet werkte.
- Het maakt het gemakkelijker voor cliënten om professionals te helpen om hun aanpak aan te passen en deze zo effectiever te maken. ´Weerstand´ kan professionals helpen om te ontdekken wat belangrijk voor cliënten is. Door te begrijpen wat cliënten professionals proberen duidelijk te maken kunnen ze hun aanpak beter afstemmen op de specifieke situatie van deze cliënten.
Tags: coöperatief, de Shazer, oplossingsgericht, psychologie, samenwerking, Solution-focused, weerstand
2 Reacties
[...] Cliënten behandelen als coöperatief, ongeacht hoe weerstandig ze ook lijken, is de snelste en meest veelbelovende manier om verdere samenwerking aan te moedigen [...]
[...] dat gedrag te gaan vertonen (Visser & Schlundt Bodien, 2009). III. Assumpties over helpen 1) Cliënten behandelen als coöperatief, ongeacht hoe weerstandig te ook lijken, is de snelste en meest veelbelovende manier om [...]