Een van de belangrijkste dingen die een oplossingsgerichte coach doet is mensen te helpen om te herontdekken wat al werk en wat goed is gegaan. Veel cliënten voelen zich na afloop zekerder van zichzelf en trots op zichzelf wanneer ze hebben ontdekt dat ze zelf al bleken te beschikken over de oplossingen om hun situatie te verbeteren. Tegelijk zijn ze hier soms verbaasd over en zeggen dingen als: “Hoe heb ik hier zelf niet aan kunnen denken?” Het lijkt erop dat mensen gemakkelijk dingen over het hoofd zien die goed hebben gewerkt terwijl ze het meteen merken als iets mislukt of nog niet gelukt is. Hetzelfde lijkt te gebeuren op een macroniveau, bijvoorbeeld in organisaties. We merken gemakkelijk op wat mis is gegaan en wat nog moet gebeuren maar we lijken deels blind voor successen en wat heeft gewerkt. Robert O’Brinkerhof, auteur van The Success Case Method, zegt zelfs: “Succesvolle praktijken kunnen jarenlang onopgemerkt blijven.” Zo gesteld lijkt het wel alsof er een soort ontwerpfout zit in ons brein, nietwaar? Weten wat werkt is zo waardevol, hoe kan het zijn dat we het zo gemakkelijk over het hoofd zien? Maar er is wel een verklaring. Ik denk dat het aantal dingen dat werkt zo overweldigend groot is dat het onmogelijk zou zijn voor het bewuste deel van onze hersenen om zich er bewust van te blijven. Zoals psychologen en neurowetenschappers hebben ontdekt is de capaciteit van onze bewuste aandacht tamelijk beperkt. We gebruiken onze bewuste denken om ons te concentreren op wat echt belangrijk en urgent is. De overgrote meerderheid van ons oordelen en acties worden gestuurd door onbewuste mentale processen. Deze automaticiteit van zijn helpt ons door de meeste situaties die we tegenkomen (je typt zonder je bewust te zijn van waar de letter precies op je toetsenbord zitten. Je zou je vingers moeten ‘vragen’ waar de letter zitten als je het zou willen weten). Sterker nog, het is zelfs zo dat we informatie die we niet bewust hebben opgemerkt kunnen verwerken en hierdoor beïnvloed worden (bijvoorbeeld wanneer je iemand niet hebt opgemerkt op een feestje totdat hij of zij je naam noemt. Dan merk je dit plotseling). Verder is het zo dat we vaak onbewust doorgaan met het verwerken van informatie over problemen zonder dat we het doorhebben (als je gestopt bent met proberen je een naam te herinneren, weten we het later soms opeens wel). Voor meer informatie over automaticiteit lees dit en dit.
Het is normaal om je niet bewust te zijn van de overweldigende hoeveelheid dingen die ons omringen en die goed werken terwijl we ons van seconde tot seconde door ons leven begeven. Dat onze hersenen deze dingen automatisch behandelen is een voorbeeld van grote efficiëntie. Deze efficiëntie heeft ook een keerzijde. Soms worden we geconfronteerd met een probleem en hebben we geen flauw idee hoe we het moeten oplossen. We denken misschien dat we niet in staat zijn om het op te lossen omdat we niet zien wat we kunnen doen. Maar vaak onderschatten we onszelf. Zoals de praktijk van oplossingsgericht werken vaak laat zien, hebben we veel meer oplossingen tot onze beschikking dan we in de gaten hebben. Wat oplossingsgericht werken doet is onze aandacht richten op wat heeft gewerkt in relatie tot een specifiek probleem (of doel). Als we licht schijnen op wat goed heeft gewerkt, beginnen we pas te zien wat er is, wat vaak veel meer is dan we hadden kunnen hopen.
Samengevat, we zijn vaak blind voor wat goed heeft gewerkt en dit is normaal en goed. Omdat het aantal dingen dat werkt zo overweldigend groot is, is het automatisch verwerken ervan een efficiënte oplossing. Bovendien helpt het om ons bescheiden te houden. Soms moeten we een selectie van wat werkt weer terugbrengen naar ons bewuste denken. Door ons bewust te concentreren op wat eerder gewerkt heeft, herontdekken we keer op keer patronen van effectiviteit die dan tot weer ter beschikking van onze bewuste aandacht komen.
Coert Visser, http://www.linkedin.com/in/coertvisser
Tags: automaticity, becoming-solution-focused-in-brief-therapy, Coaching & advisering, deliberate-thinking, oplossingsgericht-werken, what-works
[...] “EVERYTHING YOU NEED IS ALREADY INSIDE” staat met koeieletters vermeld op de nieuwe reclamevideo’s van Nike. Het zou een titel van een boek over oplossingsgericht werken kunnen zijn geweest. Bij oplossingsgerichte coaching is een aanname dat de coachee meestal al over de oplossingen beschikt die nodig zijn om zijn probleem op te lossen en doel te bereiken. De coaching richt zich erop om wat ik noem ‘interne oplossingen’ naar boven te halen. Meer hierover kun je lezen in dit berichtje. [...]