Wanneer mensen problemen hebben dan kunnen ze zich incompetent en hulpeloos voelen. Het kan zijn dat ze denken dat zij niet in huis hebben wat er voor nodig is om hun probleem op te lossen. En het kan zijn dat ze naar antwoorden buiten zichzelf zoeken om hun problemen op te lossen. Het kan zijn dat ze in dichotome termen over problemen denken: of je hebt problemen of je hebt geen problemen. Maar deze manier van kijken is noch erg realistisch nog behulpzaam. Zoals hieronder zal worden uitgelegd hebben we de sleutels tot oplossingen als wel in huis. Maar laten we eerst kijken naar waarom het normaal en logisch is dat we niet altijd zien dat we de sleutels tot oplossingen al in huis hebben.
De onzichtbaarheid van wat werkt
Een van de belangrijkste dingen die we als oplossingsgerichte coaches doen is om mensen te helpen om te herontdekken wat al heeft gewerkt en wat al goed is gegaan. Veel cliënten voelen zich na afloop zekerder en trotser over zichzelf omdat ze hebben gemerkt dat ze al oplossingen hebben om hun situatie te verbeteren. Tegelijkertijd zijn ze soms verbaasd over dit feit en zeggen ze dingen als: “Hoe kan ik hier niet zelf aan gedacht hebben?” Het lijkt erop dat mensen gemakkelijk dingen die al eerder hebben gewerkt over het hoofd zien terwijl ze wel gelijk merken als iets niet werkt. Hetzelfde lijkt het geval op het macroniveau, in organisaties bijvoorbeeld. We merken gemakkelijk op wat verkeerd is gegaan maar we lijken deels blind voor de successen en voor wat heeft gewerkt. Robert O’Brinkerhof, auteur van The Success Case Method: Find Out Quickly What’s Working and What’s Not, zegt zelfs: “Successful practices can go unnoticed for years.” Als je het zo stelt lijkt het alsof er een soort ontwerpfout in ons brein zit, nietwaar? Weten wat werkt is zo waardevol, hoe kan het dat we het zo gemakkelijk over het hoofd zien? Er is een verklaring.
Het aantal dingen dat werkt is zo overweldigend groot dat het onmogelijk zou zijn voor het bewuste gedeelte van het brein om er steeds zicht op te blijven houden. Zoals psychologen en neurowetenschappers hebben ontdekt is de capaciteit van onze bewuste aandacht tamelijk beperkt. De grote meerderheid van onze oordelen en handelingen worden geleid door onbewuste mentale processen. Deze automaticiteit van ons bestaan helpt ons om door de meeste situaties die we tegenkomen heen (je typt zonder bewust te weten waar de letters op je toetsenbord zitten; je zou ‘je vingers moeten vragen’ waar ze precies zitten). Het is zelfs zo dat we informatie kunnen opmerken waar we niet speciaal op letten en we kunnen door deze informatie beïnvloed worden (bijvoorbeeld het kan zijn dat je op een feestje niet had gemerkt dat iemand praatte totdat hij je naam noemde, toen merkte je het plotseling). Bovendien gaan we vaak onbewust door met het verwerken van informatie over problemen (nadat we zijn gestopt om te proberen ons een naam te herinneren schiet die naam ons soms plotseling te binnen).
Het is normaal om ons niet bewust te zijn van de overweldigend grote hoeveelheid dingen die heeft gewerkt en die continu aanwezig is in ons leven. Onze breinen handelen veel van deze dingen automatisch af met grote efficiëntie. Deze efficiëntie heeft ook een nadeel. Soms worden we plotseling geconfronteerd met een probleem en hebben we geen idee hoe we het moeten oplossen. Het kan zijn dat we denken dat we niet in staat zijn het op te lossen omdat we niet zien wat we kunnen doen. Maar hier is een andere manier van kijken naar onze situatie.
We kunnen altijd bouwen op wat eerder goed is gegaan
Oplossingsgericht veranderen is gebaseerd op de aanname dat er altijd fluctuatie en verandering plaatsvindt. Elke eigenschap van elk complex systeem fluctueert altijd. Dit suggereert dat elke mentale over gedragsmatige toestand van mensen ook fluctueert. Dit betekent dat er al altijd momenten zijn geweest waarop problemen minder ernstig zijn geweest en tijden waarin beginnetjes van oplossingen al aanwezig waren. Er zijn dus altijd al dingen geweest die (relatief) goed hebben gewerkt die kunnen worden versterkt om vooruitgang in de gewenste richting te bouwen. Anders gezegd: er is altijd al een begin van de gewenste situatie waarop vervolgsucces kan worden gebaseerd.
Onderzoek: positieve herinneringen zijn bouwblokken van een betere toekomst
Onderzoek door Eleanor Maguire laat ziet dat wanneer we verlangen naar een betere toekomst we dit doen door te putten uit positieve herinneringen. Haar onderzoek laat zien dat mensen met geheugenverlies moeite hebben zich toekomstige gebeurtenissen voor te stellen met enige rijkdom aan details en emoties. Dit is niet zo verrassend. Want, zeg nou zelf, hoe kunnen je naar iets verlangen waar je geen kennis van hebt of geen herinnering aan hebt?
We zullen altijd in staat zijn om eerdere successen te identificeren en versterken
Als oplossingsgerichte coaches en therapeuten kunnen we er dus op vertrouwen dat cliënten met onze hulp en aanmoediging in staat zullen zijn om eerdere successen te vinden wanneer ze kunnen beschrijven hoe hun gewenste situatie eruit zien. Het voordeel van het vinden van eerdere successen is dat dit proces heel motiverend is. Wanneer mensen ontdekken dat er al dingen zijn die ze hebben gedaan die ze hebben gewerkt en dat er al dingen zijn die ze hebben bereikt worden ze vaak hoopvoller en gaan ze zich competenter voelen.
Tags: begin, eerdere-successen, gegeugen, gewenste-situatie, oplossingsgericht, psychologie, Solution-focused
2 Reacties
[...] Er is altijd al een begin van de gewenste situatie waarop verdere vooruitgang kan worden gebouwd [...]
[...] aanpak en overlappen in hun kijk op mensen. II. Assumpties over verandering 1) Er is altijd al een begin van de gewenste situatie waarop verdere vooruitgang kan worden gebouwd 2) Mensen veranderen het beste door in actie te komen, stapje voor stapje en te reflecteren en te [...]