Een tijdje geleden schreef ik over gestuurde cliënten in coaching. Dit zijn cliënten die niet op eigen initiatief in coaching gingen maar op suggestie van (of in opdracht van) iemand anders, bijvoorbeeld hun leidinggevende. Cynthia van der Zwan vroeg naar aanleiding van dat mailtje hoe je als coach effectief om kunt gaan met een eventueel verschil tussen eigen doelen van de cliënt en de doelen van de stuurder. Dit was haar vraag: “Deze vragen zijn dus in eerste instantie vooral gericht op de doelen van de persoon (leidinggevende) die de cliënt heeft gestuurd. Hoe maak jij als coach vervolgens de overstap naar de doelen van de cliënt zelf? En hoe sla je een brug tussen de doelen van de cliënt en die van de persoon die hem/haar heeft gestuurd? Of ga jij vervolgens vooral aan de slag met de persoonlijke doelen en laat je de aanvankelijke aanleiding gaandeweg los?”
Hier is mijn antwoord. Het is best moeilijk om dit goed op papier uit te leggen maar ik doe een poging. Ik hoop dat het helder wordt.
Het komt nogal eens voor dat gestuurde cliënten (in het Engels vaak aangeduid met de term involuntary clients) aanvankelijk geen eigen doel met de coaching hebben. In dat geval pas je de interventies toe zoals ze beschreven staan in boeken als Paden naar oplossingen: eerst sta je stil bij de aard een aanleiding voor het gesprek en bij de perceptie van de cliënt. Je sluit aan bij deze perceptie en werkt hiermee. Wanneer de cliënt aangeeft gestuurd te zijn en zelf geen nut te zien, of tegenzin te hebben tegen de coaching, probeer je erachter te komen wat zijn of haar goede reden is om TOCH te zijn gekomen (belangrijk is om dit welwillend onderzoekend te doen en niet confronterend). Het kan bijvoorbeeld zijn dat de cliënt zegt dat wegblijven voor het verplichte coachingsgesprek de zaak er voor hem toch alleen maar erger op maakt. Je toont begrip voor zijn of haar redenen en stelt de nuttigvraag (bijvoorbeeld: hoe kunnen we wat jou betreft de tijd zo goed mogelijk besteden?). Meestal komt de cliënt dan zelf met een doel dat op de een of andere manier gekoppeld is aan het doel van de stuurder zij het vaak wat negatief geformuleerd (bijvoorbeeld: ik wil het er wel over hebben over hoe ik van deze gesprekken af kan komen, of: ik wil wel wat tips over hoe ik ervoor kan zorgen dat mij leidinggevende ophoudt met zeuren). Dit soort opmerkingen is heel goed bruikbaar om verder te vragen (bijvoorbeeld: waarom zou je leidinggevende merken dat het niet meer nodig is om jou hierheen te sturen?). Wat je vaak ziet is dat al pratend de cliënt steeds constructiever en realistischer wordt en dat er steeds meer overlap ontstaat tussen het perspectief en de doelen van de stuurder en de cliënt. Voorbeelden kun je vinden in de dialogen in boeken als Paden naar oplossingen, Oplossingsgericht aan de slag, Doen wat werkt, De kracht van oplossingen en dergelijke.
Soms hebben gestuurde cliënten WEL een eigen doel dat afwijkt van het doel van de stuurder (zie bijvoorbeeld pag 71 in Paden naar oplossingen. Je staat hier ook in het begin rustig stil bij de aard en aanleiding en het nut van het gesprek. De cliënt kan dat uitleggen dat hij een doel heeft en zijn leidinggevende een ander doel. Je overlegt dan met de cliënt over met welk doel hij of zij graag zou willen beginnen. In veel gevallen kiest de cliënt dan om te beginnen met het doel van de stuurder. Wanneer de cliënt wil beginnen met het eigen doel kun je zelf als coach het doel van de leidinggevende in het gesprek op een geschikt moment naar voren brengen (via bijvoorbeeld de eerder genoemde vragen). Wanneer de cliënt alleen zijn eigen doel noemt en jij hebt als coach van de stuurder een ander doel gehoord dan breng je dit uit eigen beweging in.
Ik hoop dat dit iets verheldert. Als toevoeging nog even: vooral erkenning en heel kleine stapjes nemen is vaak wat uitstekend werkt bij gestuurde cliënten.
Tags: boeken, doelen, gestuurde cliënten
2 Reacties
Bedankt Joanna!
Wat ik zelf toepas bij een cliënt die gestuurd wordt voor coaching is: een voorbereidend gesprek houden met de cliënt en de opdrachtgever om beider doelen te horen, te onderzoeken en om commitment te horen van beiden t.a.v. de doelen.
Dan kan ik als coach gewoon aan de slag met de afgesproken doelen. Helder en duidelijk dus.
Ik ga niet werken met een cliënt die alleen aan zijn eigen doelen wil werken en ik ga zeker niet proberen die doelen van de opdrachtgever er tussen te wurmen. Dan doe ik als coach te veel, nl. de verantwoordelijkheid van de anderen overnemen. Ik heb een eigen, andere verantwoordelijkheid, nl. coachen op resultaat (het behalen) van de door hen gestelde doelen.