Mensen willen graag competent zijn en zichzelf als competent zien en ze zijn ook al in zekere mate competent

Door: Coert Visser Gepubliceerd op 16 jan, 2011 in de rubriek Coaching & advisering, Leidinggeven, motivatie, Onderzoek, Psychologie
Kennisbank onderwerpen: Professionalisering, Oplossingsgericht managen

Competentiemotivatie is sterk en belangrijk
Websters woordenboek definieert ‘competentie’ als een conditie of kwaliteit van effectiviteit, vermogen, toereikendheid of succes. Psychologische onderzoekers zijn competentie gaan zien als een fundamentele en universele motivatie die de evolutionaire functie heeft om mensen te helpen zich aan te passen aan hun omgeving. De behoefte aan competentie die mensen hebben zorgt ervoor dat zij dingen doen die erop gericht zijn om hun competentie te ontwikkelen. Psychologen noemen deze motivatie ‘competentiemotivatie’. In het boek Handbook of competence and motivation, leggen de auteurs Andrew Elliott en Carol Dweck uit 1) dat competentiemotivatie overal in het dagelijks leven aanwezig is, 2) dat competentiemotivatie een substantiële impact heeft op emoties en welbevinden, 3) dat competentiemotivatie gedurende het hele leven blijft werken en 4) dat competentiemotivatie bij voorkomt bij mensen uit alle culturen.

Het bevredigen van de behoefte aan competentie
De behoefte aan competentie is een belangrijk element in de zelfdeterminatietheorie (Self-Determination Theory – SDT), een invloedrijke macrotheorie van menselijke motivatie (Visser, 2010). Veel onderzoek door SDT onderzoekers heeft laten zien dat de bevrediging van de behoefte aan competentie veel affectieve, cognitieve en gedragsmatige voordelen heeft. Omdat de ontwikkeling van competentie zo belangrijk is is het ook belangrijk om te weten hoe we onze eigen competentie kunnen ontwikkelen en anderen kunnen helpen die van hen te ontwikkelen. Voor het ontwikkelen van onze eigen competentie kunnen zelfregulatievaardigheden ontwikkelen en nuttige gewoontes ontwikkelen.

Het ondersteunen van competentie-ontwikkeling
Voor het ontwikkelen van de competentie van andere mensen, onze kinderen, leerlingen, medewerkers en collega’s, kunnen we bewust dingen doen die dat proces ondersteunen. Factoren waarvan bekend is dat ze bijdragen aan de competentie-ontwikkeling van andere mensen zijn: 1) het verschaffen van structuur, 2) het geven van positieve feedback, 3) het uiten van positieve verwachtingen, 4) het bieden van optimale uitdagingen. We moeten ons ook bewust zijn van gedragingen en instrumenten die de competentie-ontwikkeling bedreigen en belemmeren. Factoren die het gevoel van competentie ondermijnen zijn: 1) het geven van negatieve feedback, 2) het uiten van negatieve verwachtingen en 3) het benadrukken van toeval en geluk.

Oplossingsgerichte competentie-ondersteuning
Ondersteunen van de perceptie en de ontwikkeling van competentie is altijd een van de belangrijkste uitgangspunten van de oplossingsgerichte aanpak geweest. Hier zijn enkele van de belangrijkste manieren waarop hier invulling aan wordt gegeven: 1) cliënten worden geholpen om hun al aanwezige competente gedragingen te identificeren en versterken, 2) eerdere successen vragen en uitzonderingen zoekende vragen helpen  om zelfgevonden interne oplossingen, 3) frequent gebruik van directe en indirecte positieve feedback, 4) het gebruik van negatieve feedback, kritiek en beschuldigingen wordt vermeden en 5) coping vragen en observatiesuggesties impliceren op subtiele wijze competentie.

Tags: Andrew Elliott, Carol-Dweck, competentie-ontwikkeling, Competentiemotivatie, oplossingsgericht, Self-determination theory, zelfgevonden

• Tweet