Taalmatching
Paul Watzlawick Suggereerde dat bij het helpen van cliënten het werken met de concepten van de cliënt veel krachtiger is dan werken met professioneel jargon (hij deed deze suggestie in dit boek). Als jij, als oplossingsgerichte begeleider, een woord van een cliënt vervangt door een professionele term dan werkt dit doorgaans averechts omdat de cliënt zich mogelijk gecorrigeerd of verkeerd begrepen voelt. Dit proces van taalmatching maakt het gemakkelijk voor cliënten om zich serieus genomen te voelen wat de samenwerking bevordert. Oplossingsgerichte professionals gebruiken de woorden van cliënten zowel in samenvattingen als in vragen.
Oplossingsgerichte samenvattingen
Eén manier waarop oplossingsgerichte professionals taalmatching gebruiken is door samen te vatten in de woorden van de cliënt. Peter de Jong en Insoo Kim Berg noemden (in dit boek) zes belangrijke functies van oplossingsgerichte samenvattingen:
- De samenvatting verzekert de cliënt ervan dat de oplossingsgerichte professional aandachtig heeft geluisterd,
- de samenvatting verzekert de oplossingsgerichte professional ervan dat hij de cliënt goed heeft begrepen,
- Door de woorden van cliënten te gebruiken in samenvattingen toont de professional respect voor het referentiekader van de cliënt,
- De samenvatting (mits beschrijvend en gedaan in een open sfeer) heeft het effect van een uitnodiging aan de cliënt om meer te vertellen (te corrigeren, of dingen toe te voegen),
- De samenvatting zorgt ervoor dat de cliënt beheerst hoe dienst ervaringen worden beschreven, en
- De samenvatting ondersteunt de professional in het formuleren van de volgende vraag gebruik makend van wat de cliënt net heeft onthuld.
De woorden van cliënten gebruiken in vraagstellingen
Oplossingsgerichte professionals gebruiken woorden van cliënten niet alleen in samenvattingen maar ook in korte reacties op wat cliënten zeggen en in vraagstellingen. Hier is een kort voorbeeld (uit dit boek):
|
School-begeleider:
|
Met welk doel ben je hier gekomen, Marie?
|
|
Marie:
|
Ik wil graag mijn huiswerk doen. Maar het wil me maar niet lukken.
|
|
School-begeleider:
|
Zijn er nu al momenten waarop je een deel van huiswerk gedaan krijgt?
|
|
Marie:
|
Ja, maar dat is meestal als ik geïnteresseerd ben in het werk of als ik in een goede bui ben.
|
|
School-begeleider:
|
Hoe krijg jij jezelf geïnteresseerd? Ik weet zeker dat er ook andere dingen zijn waar je geïnteresseerd in zou kunnen zijn op zo’n moment.
|
|
Marie:
|
Nou, weet ik niet. Ik begin er gewoon aan en dan is het oké.
|
|
School-begeleider:
|
Hoe besluit je om er aan te beginnen?
|
Hoe de taal van de cliënt wordt behouden
Een andere manier om taalmatching te beschrijven is ‘het behouden van de taal van de cliënt’. Peter De Jong en Janet Bavelas leggen uit (hier) hoe de taal van de cliënt wel en niet behouden wordt. Ze zeggen dat oplossingsgerichte professionals, in vergelijking met andere professionals, de neiging hebben om:
- Meer van de precieze taal van cliënten te behouden
- Minder interpretatieve taal toe te voegen
- Meer positieve taal van de cliënt te behouden
- Meer negatieve taal van de cliënt weg te laten
Reframing
Reframing, meestal vertaald als ‘herkaderen’, kan worden gezien als een doelbewuste uitzondering op het behouden van de woorden van cliënten. Insoo Kim Berg legde reframing als volgt uit: “Reframing is eenvoudigweg een alternatieve – meestal een positieve – interpretatie van problematisch gedrag die een positieve betekenis geeft aan de interactie die cliënt heeft met mensen in zijn of haar omgeving. Het suggereert een nieuwe en andere manier van gedragen die de cliënt vrijmaakt om zijn of haar gedrag te veranderen en die het mogelijk maakt om verandering tot stand te brengen zonder gezichtsverlies. (bron). Enkele voorbeelden van reframing zijn:
|
Problematisch gedrag
|
Gereframede versie
|
|
Lui
|
Ontspannen, relaxed
|
|
Pusherig
|
Assertief, actiegericht
|
|
Ongeduldig
|
Actiegericht, ambitieus
|
|
Zeurend
|
Betrokken, proberend om het beste in iemand naar boven te brengen
|
Verbale nabootsing leidt tot prosociaal gedrag
In de sociale psychologie zijn er vele experimenten gedaan die de kracht van verbale nabootsing illustreren. Van Baaren, Holland, Steenaert en Van Knippenberg (2003) hebben enkele experimenten met serveersters gedaan. In experiment 1 bootste een serveerster de helft van haar klanten na door hun bestelling te herhalen en bij de andere helft deed zij dit niet. Het resultaat was dat ze significant hogere fooien kreeg wanneer ze haar klanten herhaalde dan wanneer ze dit niet deed. In experiment 2 was er naast een nabootsconditie en een niet-nabootsconditie een basisconditie waarbij de gemiddelde fooi werd bepaald voorafgaand aan het experiment. De resultaten gaven aan dat, vergeleken met het basisniveau van de fooien, nabootsen leidde tot hoger fooien. Deze resultaten laten zien dat verbaal nabootsen een voordeel kan opleveren voor de nabootser omdat het mensen genereuzer maakt.
Dit werpt een interessant licht op het belang van het gebruiken van de woorden van cliënten in coaching en therapie. Een belangrijk aspect van het voordeel van het gebruiken van de woorden van cliënten is dat dit de kans vergroot dat cliënten hun coach meer zullen mogen. En dit, zoals eerder is aangetoond (zie bijvoorbeeld hier), is een belangrijke factor achter de effectiviteit van coaching en therapie.
Hangt taalmatching samen met de tevredenheid van cliënten over coaching?
Een via internet afgenomen enquête (Visser, under review) werd afgenomen bij 200 cliënten van coaches. Aan de hand van een lijst van 28 coachgedragingen werd cliënten gevraagd om te beschrijven van hun coach had gedaan tijdens de coaching. Ook werd hen gevraagd om aan te geven hoe tevreden zij waren met het proces van de coaching en met de mate waarin hun doelen waren bereikt. Eén van de items in de vragenlijst ging specifiek over taalmatching: “De coach gebruikte dezelfde woorden als die ik had gebruikt “. Dit item bleek positief te correleren met de tevredenheid van de cliënt zowel over het proces (r=.34, p<.001) als over het behalen van de doelen (r=.29, p<.001).
Enkele belangrijke punten over taalmatching
- Oplossingsgerichte professionals behouden meestal de woorden van hun cliënten in samenvattingen en vraagstellingen zonder ze te herinterpreteren of veranderen. Hierdoor voelen cliënten zich serieus genomen wat de samenwerking bevordert.
- Vergeleken met andere professionals zijn oplossingsgerichte professionals geneigd om 1) meer van de precieze taal van de cliënt te behouden, 2) minder interpretatieve taal toe te voegen, 3) meer positieve taal van de cliënt te behouden, 4) minder negatieve taal van de cliënt te behouden.
- Reframing is een doelbewuste uitzondering op het principe van taalmatching. Reframing is het positieve herformuleren en herinterpreteren van problematisch gedrag en uitgingen van cliënten.
- Er is experimenteel bewijs dat verbaal nabootsen leidt tot prosociaal gedrag.
- Taalmatching hangt samen met de tevredenheid van cliënten over coaching.
Tags: oplossingsgericht, psychologie, Solution-focused
[...] Oplossingsgerichte taalmatching [...]