Overweldigend probleem? Kleine stap!

Door: Coert Visser Gepubliceerd op 08 sep, 2010 in de rubriek Coaching & advisering, Organisatieverandering
Kennisbank onderwerpen: Oplossingsgericht managen

Oplossingsgerichte coaches en managers focussen normaal gesproken op kleine stappen in plaats van grote sprongen. Intuïtief denk je misschien dat kleine stappen alleen van toepassing zijn voor kleine problemen maar dat is niet het geval. In tegendeel, als problemen groot zijn kunnen kleine stappen zelfs krachtiger zijn. Ik geloof zelfs dat ze vaak de enige manier zijn om een begin te maken met het te lijf gaan van problemen die ons bijna overweldigen. Waarom is dit zo? Hier zijn vier redenen:

1. Lage drempel: als de stap vooruit zo klein mogelijk is, is de hoeveelheid vereiste energie, motivatie en vertrouwen minimaal. De drempel is zo laag dat de bereidheid om de stap te zetten maximaal wordt. De lage drempel stimuleert een hoge waarschijnlijkheid van verandering.
2. Laag risico: als je een grote sprong maakt zou je veel in één keer kunnen bereiken, mits de richting die je hebt gekozen precies goed blijkt te zijn en de landing zacht blijkt te zijn. Maar als de richting niet helemaal zuiver was kun je in één keer ver uit koers raken. En als de landing hard blijkt te zijn kun je, figuurlijk gesproken, je enkel breken. Kleine stappen hebben deze nadelen niet. Er is weinig precieze kennis en zekerheid nodig over de effectiviteit van de stap. De stap kan worden gezien als een experiment. Als hij niet werkt is er waarschijnlijk weinig verloren. De kans op schade en verloren energie zal minimaal zijn. In de onvoorspelbaarheid die veel werksituaties karakteriseert is dit een groot voordeel. De aanpak van één kleine stap vooruit maakt het makkelijk om flexibel op ontwikkelingen te reageren.
3. Positieve boodschap: zeggen dat alleen drastische verandering voldoende zal zijn kan vrij demotiverend werken. Mensen kunnen zich hierdoor miskend en ondergewaardeerd voelen voor hun eerdere inspanningen (“als zo’n drastische verandering nodig is hebben wij tot nu toe blijkbaar alles verkeerd gedaan!”). Mikken op een kleine stap impliceert daarentegen iets positiefs, namelijk dat er al veel is dat goed functioneert. Niet meer veranderen dan strikt noodzakelijk is alsof je zegt: “Er gaat al veel goed en we willen niet riskeren dat we dat kwijtraken door te veel in één keer te veranderen. Het zal niet nodig zijn om onze koers drastisch te veranderen. Een subtiele verandering zal volstaan.” Een positieve boodschap zoals deze reflecteert vertrouwen en werkt motiverend.
4. Positieve sneeuwbal effecten: de kleine stap vooruit aanpak heeft een verrassend nevenvoordeel: het kan leiden tot een sneeuwbal effect. Edwin Olson en Glenda Eoyang, auteurs van ‘Facilitating Organizational Change: Lessons from Complexity Science’ (2001) beschrijven een dergelijk proces als volgt: “Een kleine verandering in één deel rimpelt door de organisatie en kan enorme onbedoelde gevolgen hebben ver van de plek van de interventie”. Waarom is dat zo? De reden is dat, in een complex systeem, alles met alles verbonden is. Misschien ken je het zogenaamde vlinder effect uit de chaos theorie? Wetenschapper Edward Lorenz betoogde dat een vlinder die zijn vleugels in Brazilië klapt een tornado in Texas zou kunnen veroorzaken. Op dezelfde manier kan een stapje vooruit van een individu uiteindelijk leiden tot een systeembrede vooruitgang. Het gedrag van een persoon zal het gedrag van een andere persoon beïnvloeden, wat weer een andere persoon zal beïnvloeden, enzovoorts. Op deze manier kunnen kleinschalige acties leiden tot grootschalige verandering.

• Tweet