De schaalvraag is een van de meest populaire oplossingsgerichte technieken. Als je niet bekend bent met de schaalvraag is het misschien goed om dit artikel te lezen voordat je het onderstaande leest.
Hier zijn drie wetenswaardigheden over de schaalvraag:
1. Door wie en hoe is de schaalvraag bedacht? De techniek van schaalvragen ontstond min of meer toevallig toen een cliënt in een tweede sessie bij De Shazer antwoordde op diens vraag hoe het ging: “Ik sta nu al bijna op een 10!” De Shazer begon te spelen met het gebruiken van cijfers en al doende ontwikkelde zich de schaalvraag (Malinen, 2001, De Shazer, 1999).” (Net als bij de ontwikkeling van de wondervraag speelde ook bij de schaalvraag clienten dus een een belangrijke rol)
2. Wat is de 10 op de schaal? Veel coaches en leidinggevenden die werken met schaalvragen worstelen wel eens met hoe ze de 10 positie op de schaal moeten benoemen. Moet je de 10 positie definieren als de ideale situatie? Nee, dat ontraad ik. Beter werkt het vaak om de 10 positie te definieren als de gewenste toestand, de toestand zoals de ander wil dat het wordt. In sommige gevallen kan dat heel dicht bij een ideale toestand blijken te liggen, in andere gevallen is de 10 positie echter niet meer dan ‘goed genoeg’ of zelfs ‘acceptabel’ of ‘dragelijk’. Als je de 10 positie omschrijft als de ideale toestand dan is een onbedoeld effect daarvan vaak dat de ander geneigd za; zijn huidige positie wat lager in te schalen dan wanneer je de 10 positie benoemt als de gewenste situatie. Mensen realiseren zich dan dat de huidige situatie verre van ideaal is. Onbedoeld kan dit de ander wat moedeloos maken. Als je zegt: de 10 is zoals je wilt dat het wordt, schaalt de ander zich vaak al iets hoger in en neemt zijn of haar optimisme wat toe. Hierdoor is de kans op beweging vooruit iets groter. Kortom: de 10 positie op de schaal kun je het beste niet in te idealistische termen omschrijven maar in termen van ‘goed genoeg’.
3. Moeten mensen perse op de 10 uitkomen? Vaak zul je merken dat mensen niet op de 10 uitkomen. vaak is het zo dat een coaching al is gestopt voordat de client ooit heeft gezegd dat hij al op een 10 staat op de schaal. Wat is hier aan de hand? Is het dan niet belangrijk dat de gewenste toestand wordt bereikt? Vaak is het volgende aan de hand. Bewist oplossingsgericht werken aan het realiseren van een gewenste verandering vindt plaats omdat de betreffende persoon een veranderbehoefte heeft. Er is ofwel iets waar hij of zij last van heeft of er is een onvervulde wens. De veranderbehoefte is de reden dat iemand bewust aan de slag gaat om oplossingen te vinden om vooruit te komen. Hoe het vaak gaat in de praktijk is dat wanneer mensen op een bepaalde schaal vooruit beginnen te komen, hun veranderbehoefte minder intens wordt. Wanneer ze eenmaal op een 8 staan, bijvoorbeeld, merken ze dat ze dat eigenlijk voldoende vinden. Dit kan te maken hebben met het feit dat er inmiddels een ander vraagstuk is dat hen meer bezighoudt. In feite kun je het je zo voorstellen: op de schaal waar het eerst om ging staan ze nu op een 8; op een andere schaal (een ander onderwerp) staan ze nu een 5. Dan is het logisch dat ze hun aandacht naar een ander onderwerp, een andere veranderbehoefte willen verleggen. Kortom: het is normaal wanneer de 10 positie niet wordt bereikt. De client heeft vaak een goede reden om zijn aandacht te verleggen naar een ander onderwerp.
Coert Visser, www.m-cc.nl
Tags: Coaching & advisering, Leidinggeven, oplossingsgericht-werken, schaalvraag, steve-de-shazer
9 Reacties
[...] De schaalvraag 2. De eerdere successen vraag 3. Reframing 4. De uitzonderingenvraag 5. Het [...]
[...] ook: schaalvragen: 3 wetenswaardigheden /* */ /* [...]
[...] De schaalvraag is de allerbekendste techniek die voortgekomen is uit het oplossingsgerichte model (hier een voorbeeldvideo). Dit artikel geeft stap voor stap weer hoe je de schaalvraag kunt gebruiken. Toen ik een tijd geleden met een coachee in gesprek was, ontwikkelde zich al pratend tussen ons een interessante variant op de schaalvraag, die ik de optimale zône schaal noem. Deze coachee wilde via de coaching leren om beter voor zichzelf op te komen zodat zij beter haar grenzen zou kunnen stellen. Dit zou haar helpen zich prettiger te voelen op haar werk en het zou haar helpen om haar werkbelasting binnen aanvaardbare perken te houden. Ook zou het haar collega’s helpen. Door beter voor zichzelf op te komen, zouden haar collega’s beter weten waar ze bij haar aan toe zouden zijn. Ook had ze gemerkt dat haar collega’s haar beter respecteerden en meer serieus namen wanneer zij voor zichzelf opkwam. Tegelijk besefte deze vrouw echter dat het voor zichzelf opkomen ook grenzen had. Ze wilde er nadrukkelijk niet in doorschieten. Ze realiseerde zich, dat wanneer ze er te ver in zou gaan ze een haaibaai zou worden. En dat wilde ze absoluut niet. Dat paste niet bij wie zij was en wilde zijn. Ook zou het niet binnen haar functie passen aangezien ze een functie had waarin een vriendelijk en dienstverlenend optreden juist heel belangrijk was. Toen zij dit zo vertelde schetste ik de optimale zône schaal die er uitziet zoals op het plaatje bij dit bericht. Het plaatje visualiseert dat er een flink gebied op de schaal is waarin het goed gaat: de optimale zône. Er zijn twee gebieden waar het niet goed gaat: helemaal links en helemaal rechts. Helemaal links zou ze te weinig voor zichzelf opkomen met alle vervelende gevolgen van dien. Helemaal rechts zou ze collega’s van zich afstoten en bang maken. Ze realiseerde zich dus dat ze het juiste evenwicht moest blijven vinden. De schaal gaf haar vertrouwen en rust. Ze realiseerde zich dat er geen ideaal punt op de schaal was. Het was voor haar goed genoeg om buiten de ‘gevarenzônes’ te blijven en binnen de optimale zône. /* */ /* */ [...]
[...] ook: Schaalvragen: 3 wetenswaardigheden /* */ /* [...]
Een leuke variant is natuurlijk om niet een schaal van 1 tot 10 te nemen maar een ‘metafoor schaal’.
Voorbeeld, ben je tevreden met een Golf, of heb je liever een Audi of wil je een Porsche?
Of, nu in deze vakantietijd, ben je tevreden met een tent, ga je in een pensionnetje of doe je het niet voor minder dan een vrijstaande villa met zwembad?
Michiel, dank voor het idee. Ik zal die metafoorschaal zeker eens proberen.
[...] Lees ook: Schaalvragen: 3 wetenswaardigheden [...]
[...] het gebruik van oplossingsgerichte schaalvragen is het belangrijk om de schaalankers, vooral de 10-positie zorgvuldig te definiëren. Schalen [...]
[...] schaalvraag [...]