Oplossingsgerichte professionals confronteren hun cliënten niet maar blijven werken met wat cliënten dan ook maar naar voren brengen. Ze zijn heel optimistisch over zowel het vermogen als de intentie van cliënten om een steeds realistischer perspectief te ontwikkelen terwijl het gesprek zich ontvouwt. Oplossingsgerichte professionals werken met het referentiekader van cliënten. Ze confronteren niet, maken geen verwijten en dringen cliënten geen expert perspectief op. Ze doen dit omdat ze aannemen dat dit de snelste en meest veelbelovende manier om cliënten te helpen om een steeds constructiever, realistischer en nuttiger perspectief te ontwikkelen.
Niet-confronterend beïnvloeden
Wat is de reden om wat cliënten zeggen zo serieus te nemen? Zo ongeveer sinds de zestiger jaren van de vorige eeuw is er in de psychotherapie en andere helpende beroepen een toenemende aandacht ontstaan voor cliëntgeleidheid. Oplossingsgericht werken past dit principe van cliëntgeleidheid waarschijnlijk nog verdergaand toe dan elke andere benadering (hier is een voorbeeld). Oplossingsgericht werkenden confronteren hun cliënten niet en houden hun cliënten geen spiegel voor. In plaats daarvan stellen ze vragen over wat hun cliënten willen en wat zou kunnen helpen en ze werken alleen met wat hun cliënten zeggen en vinden. Verschillende concepten illustreren hoe oplossingsgerichte coaches werken met wat hun cliënten dan ook maar naar voren brengen zoals leiden van achteren, de houding van niet-weten, en taalmatching. Door niet-confronterend te beïnvloeden helpen oplossingsgerichte professionals hun cliënten om een realistischer, constructiever en nuttiger perspectief te krijgen.
Voordelen van het werken met cliëntpercepties
Werken met cliëntperspectieven heeft belangrijke voordelen. Wanneer coaches heel serieus nemen wat hun cliënten naar voren brengen (1) dan zullen cliënten zich begrepen voelen, (2) dan zullen ze zich veilig voelen, (3) dan zullen ze het gesprek als nuttig ervaren. Ook (4) zal hierdoor waarschijnlijk een goede samenwerkingsrelatie tussen coach en cliënt ontstaan. Wanneer zo’n gespreksklimaat is bereikt (5) zullen cliënten zich waarschijnlijk open opstellen en creatiever worden wat hen zal helpen om nieuwe en nuttige perspectieven te ontdekken en oplossingen te vinden. Omdat (6) cliënten deze perspectieven en oplossingen zelf hebben ontdekt zullen deze waarschijnlijk meer als ‘eigen’ voelen en duurzamer zijn. Een meer confronterende stijl van interventiëren door coaches zou minder goed kunnen werken omdat cliënten geïrriteerd zouden kunnen raken of defensief zouden kunnen worden, het gevoel zouden kunnen hebben dat hun coach hen niet echt begrijp en zich slechter over zichzelf zouden kunnen gaan voelen. Filosoof Daniel Dennett zei ooit: “You seldom talk anybody out of a position by arguing directly with their premises and inferences.”
Hoe is het mogelijk om cliënten te helpen zonder dat je ze confronteert?
Hoe faciliteren oplossingsgerichte professionals dit proces waarin hun cliënten nieuwe perspectieven en oplossingen ontdekken? Hoe kunnen cliënten nieuwe mogelijkheden ontdekken? Dat werkt als volgt. Door (1) te werken met wat cliënten ook maar naar voren brengen scheppen oplossingsgerichte coaches een basis van vertrouwen en openheid in het gesprek. Dan (2) worden cliënten uitgenodigd om te zeggen wat zij nuttig zouden vinden om te bespreken wat heel motiverend werkt. Vervolgens (3) worden ze uitgenodigd en aangemoedigd om te beschrijven hoe ze zouden willen dat hun situatie eruit komt te zien. Wanneer ze eenmaal voor zich beginnen te zien hoe hun gewenste situatie er uit ziet, worden ze positiever, hoopvoller en creatiever. Wanneer (4) oplossingsgericht coaches hen vragen wat ze al hebben gedaan dat heeft gewerkt ondersteunt dit hun hoop en optimisme nog verder. Wanneer (5) oplossingsgerichte coaches geduldig en enthousiast vragen naar meer details over situaties in hun verleden die al beter waren en (6) wanneer ze hier waarderende feedback op geven krijgen clïënten meer inzicht in wat ze zouden kunnen doen om stapjes vooruit te zetten. Wanneer (7) oplossingsgerichte coaches hen helpen om kleine stapjes vooruit te kiezen worden hun gevoel van autonomie en competentie verder ondersteund. Op een tedere en niet-confronterende manier helpen oplossingsgerichte coaches cliënten om hun perspectief op hun werkelijkheid te veranderen en om dingen te vinden die ze kunnen doen die helpen. Op geen enkel moment zijn confrontaties nodig geweest. Paradoxaal maar waar.
Congruentie tussen de aanpak en de manier waarop hij beschikbaar wordt gemaakt
Soms raken oplossingsgerichte professionals zo enthousiast over de aanpak dat ze hem willen ‘verkopen’ aan hun collega’s: “Dit is geweldig, dit moet jij ook gaan doen!” Hoewel dit vaak goed bedoeld is hoort de andere persoon vaak een andere boodschap: “Jouw manier van werken deugt niet. Jij moet anders gaan werken en ik ga jou vertellen hoe.” Als je de oplossingsgerichte aanpak beschikbaar wilt stellen voor andere mensen is het misschien verstandig om een strategie te volgen die congruent is met het niet-confronterende karakter van de aanpak zelf. Met andere woorden: probeer het niet te ‘verkopen’, wees niet-confronterend. Wees in plaats daarvan uitnodigend en respectvol. Laat mensen die niet geïnteresseerd zijn met rust en blijf doen wat werkt. Wanneer ze interesse beginnen te tonen, leer het ze dan.
Tags: beïnvloeden, cliënt, confronteren, congruentie, helpen, oplossingsgericht, perceptie, weerstand
[...] ook lijken, is de snelste en meest veelbelovende manier om verdere samenwerking aan te moedigen 2) Werken binnen het referentiekader van de cliënt, zonder confrontatie of beschuldiging en zonder een… 3) Je richten op het identificeren en versterken van wat, in plaats van op verklaringen in termen [...]