Gastbijdrage van Helma Verhagen
“Je blijven verwonderen” is een basisingrediënt voor het veranderen van gedrag en voor oplossingsgericht werken, bij een individu of een groep mensen van een organisatie die een cultuurverandering tot stand wil brengen. Plato formuleerde het als volgt:” Het geeft veel meer energie om te veranderen wanneer je gebruik maakt van de verwondering die leidt tot creativiteit, nieuwsgierigheid en de openheid om dingen die kunnen zijn af te tasten en/of te visualiseren. Dit in tegenstelling tot probleemanalyse en risicoreductie of -vermijding. Positieve emoties genereren positieve energie. Het stimuleren en het bevorderen van de verwondering levert een positieve bijdrage aan de verbeelding van de gewenste toekomst en het ontdekken van de route om er te komen.
Verwondering is ook een basis van werken van de oplossingsgerichte coach of begeleider van veranderingen. Open staan voor en onbevooroordeeld op zoek gaan naar een oplossing helpt de coach in de juiste attitude om “achter” de gecoachte(n) te blijven staan.
Bovenstaande laat zich het best toelichten met de volgende praktijkcase. In een verandertraject in de zorg realiseer ik mij wat de voordelen zijn van deze aanpak, zowel voor mij als begeleider als voor de medewerkers/deelnemers in de werksessies die worden georganiseerd om de cultuurverandering tot stand te brengen. Ten aanzien van de afdeling waarop de case zich toespitst, is weinig vertrouwen over de haalbaarheid van de gedrags- en cultuurverandering.
Ik besluit te starten met een oplossingsgerichte openingssessie. De sfeer is afwachtend en terughoudend. Na een uiteenzetting over de doelstelling en de gewenste situatie gaan de deelnemers aan de slag met hun eigen beeld van de huidige situatie. Ik stel de schaalvraag en laat de deelnemers hun eigen beeld uitdrukken in een cijfer. Er ontstaan enthousiasme en energie als we constateren dat we al op weg zijn richting de gewenste situatie. De verwondering van wat er als is en wat we als gewoon zien en eigenlijk nooit meer benoemen. Ook zijn zij verrast door elkaars perceptie. Dit biedt een ander licht op de zaak!
Daarna vervolgen we met het concreet maken van wat er al goed gaat. Vooral het concreet maken helpt de medewerkers om ook een vervolgstap te maken naar “ welke mogelijkheden zie je nu al om een stapje vooruit te zetten” en om ook dit concreet/visueel te maken. Het stimuleren van hun verwondering van wat is en wat mogelijk is levert een positieve bijdrage en een positieve setting voor stappen naar verbetering.
Open staan voor het proces, mijn onbevooroordeelde houding en nieuwsgierigheid naar hoe zij dit gaan doen helpt mij om achter hun denken te blijven staan. De medewerkers ervaren de noodzaak om zelf met oplossingen en (nieuwe) mogelijkheden te komen. Zij zien zelf de mogelijkheden van kleine stapjes. De aanvulling dat ik vooral in kleine stappen wil denken stimuleert hen om in het haalbare te blijven denken. Op de nuttigheidsvraag wordt door de meesten positief gereageerd. Het treft mijn verwondering hoe goed mensen in staat zijn om vanuit de positieve setting tot vooruitgang te komen, zonder allerlei voorafgaande analyses.
Miror, Voor coaching & organisatieontwikkeling
Helma Verhagen, helma.verhagen@planet.nl
Tags: oplossingsgericht, psychologie, Solution-focused
