Gastbijdrage van Herman Prüst:
Het hoort bij de puberteit en bij groepsgedrag: onverschillig of ongemotiveerd doen, ongenuanceerd reageren. Je hebt als docent een hele kluif aan een klas jongeren voor je neus. In de opleiding naar het docentschap blijft het onderdeel psychologie en pedagogie nogal onderbelicht. Je handelt tijdens lastige situaties met leerlingen veel op je intuïtie. Vaak gaat het goed, maar soms blijft een leerling ongemotiveerd, ‘lastig’ of moeilijk benaderbaar.
Jaren geleden sprak ik met mijn mentorklas over een kwestie. Ik stond voor mijn tafel voorin de klas. Maarten, die achterin zat, stond bekend als een jongen die zich weinig stoorde aan regels. Plotseling mengde hij zich in het gesprek: hij kwam naar voren, ging pal voor mijn neus staan en vertelde eens goed wat hij ervan vond. Ik stond wat perplex, zag de klas kijken en afwachten, wist niet goed wat te doen. Moest ik me gestoord en brutaal bejegend voelen en hem dat goed duidelijk maken? Of kon ik beter iets anders doen om het gesprek te kunnen voortzetten? Intuïtief koos ik ervoor om naar hem te luisteren. Daarna vroeg ik of hij naast me op tafel kwam zitten. Met een glimlach ging hij zitten en zei het hele klassengesprek geen woord meer. In het verdere schooljaar had ik een duidelijk betere werkrelatie met Maarten: hij vond mij oké, was goed aanspreekbaar, deed meestal mee in de les.
Nu ik terug kijk op deze gebeurtenis, weet ik wat ik deed waardoor híj zich gemotiveerder ging gedragen, omdat híj dat kon en wilde. Bezien vanuit de methodiek van de Korte Oplossingsgerichte Therapie (Solution Focused Brief Therapy) deed ik onder meer het volgende:
- Positieve vooronderstellingen gebruiken (“Maarten wil bijdragen aan het gesprek”)
- Mijn werkrelatie met hem voorrang geven (boven het effect van onhandig gedrag)
- Positief relabelen (zijn gedrag zien als onhandig i.p.v. brutaal)
- Actief luisteren (aankijken, knikken, aandacht geven, tijd geven e.d.)
- Geïnteresseerd zijn (in Maartens visie, non-verbaal)
- Waarderen (van zijn mening, non-verbaal en verbaal)
- Hem volgen i.p.v. mijn leiding op de voorgrond zetten
Dit alles wordt ook wel samengevat in de term: “leading-from-1-step-behind”.
De Oplossingsgerichte werkwijze laat zich goed vertalen naar de onderwijssituatie. Allerlei begeleidingsmomenten, ook toevallige zoals de hierboven beschreven klassensituatie, lenen zich uitstekend om zodanig in te gaan op gedrag van leerlingen, dat deze reageren met ander/positief gedrag. Omdat je ze laat merken dat ze zelf positieve invloed hebben. Gegeven het feit dat er van docenten steeds meer een coachende begeleidingsstijl wordt gevraagd, biedt de Oplossingsgerichte methodiek hen vele mogelijkheden. En de leerlingen eveneens om meer gemotiveerd te raken ook op school te werken aan hun toekomst.
Herman Prüst (therapeut, coach en trainer)
Tags: oplossingsgericht, psychologie, Solution-focused
4 Reacties
Hallo Peter,
bedankt voor het compliment.
Je hebt gelijk. Het doorzien van de betekenis is heel belangrijk. Daar kan je dan je actie mee sturen, zodat er (zeer waarschijnlijk) gebeurt wat gewenst is. Het mooie van deze manier van kijken en sturen is, dat ze als zo respectvol en stimulerend wordt ervaren, waardoor ze zo goed werkt. Mensen worden snel “verleid” om positief te reageren en zeker kinderen, leerlingen en studenten.
groet,
Herman
Beste Herman,
Je artikel heb ik met interesse gelezen. De beschrijving van je vooronderstellingen komen niet terug (of ik moet het over het hoofd hebben gezien) in de beschrijving van je casus. Ik ben namelijk heel nieuwsgierig of je doel op dat moment was dat deze jongen zijn mond hield (en jou niet belemmerd in je rol als docent) of het kan ook zijn dat jij de ‘nieuwsgierigheid’ van deze jongen hebt gebruikt om de nieuwsgierigheid van de overige leerlingen op te wekken om duidelijk te maken dat zij zelf positieve invloed hebben in de sfeer/samenwerking in de klas. (Heeft Maarten de hele les naast je op de tafel gezeten?) Waar ik benieuwd naar ben: Wat was volgens jou het resultaat voor de klas? Voor jou als docent? Voor Maarten? Waar merk je het aan en wat merken collega’s op bij deze klas? Betere cijfers, minder absentie, positiever sfeer waardoor leerlingen beter met elkaar en docenten communiceren? Mijn vragen komen voort uit mijn dagelijkse praktijk als schoolmaatschappelijk werker en heb ervaren dat voor het bewust hanteren van de oplossingsgerichte werkwijze (en ZIJN) ook veel oefening en draagvlak binnen de schoolorganisatie nodig is. De schoolorganisatie in al haar geledingen en gedrag is soms zeer grillig te noemen. Zo ook het gedrag van leerlingen en hun ouders waar je als school hier een grote invloed op heb. Ook als oplossingsgerichte professional besef ik dat ik niet altijd positief kan denken en soms mag erkennen dat ik iemand achter het behang wilt plakken. Zelfreflectie ,en wat verder af, teamreflectie is onontbeerlijk zo is althans mijn ervaring.
Hartelijke groet,
Frank.
[...] Lastige Leerlingen motiveren Lastige Leerlingen motiveren: Gastbijdrage van Herman Prüst: Het Hoort bij de puberteit en bij groepsgedrag: onv … http://bit.ly/i2P9ga [...]
Mooi voorbeeld, daar kunnen we in het onderwijs veel van leren. Niet de actie is zo essentieel maar het doorzien van de betekenis. Dat blijkt in onderwijsland vaak zo moeilijk: begrijpen wat er gebeurt en de betekenis van jouw handelen op het kind, de leerling, de student.
Ik twitter de link nog even rond. Bedankt!
Peter