Leerlingen die zich niet goed gedragen, druk zijn en vaak op een verkeerde manier aandacht vragen, verstoren de dynamica in de groep. Op de Pabo wordt geleerd zo’n probleem eerst goed in kaart te brengen. Door een uitgebreide analyse te maken, zo is de gedachte, komt de oplossing vanzelf naar boven drijven. Die analyse is echter lang niet altijd nodig, stelt onderwijsadviseur Anja Cornelissen. Zij volgt een opleiding oplossingsgericht werken en brengt deze aanpak ook in praktijk. “Je begint niet met het probleem”, zegt Anja, “maar bij de oplossing en die oplossing, die bepaalt de leerling.
Niet lang geleden werd tijdens een consultatiebespreking van Anja op een Utrechtse basisschool een elfjarige jongen aangemeld. “Zijn leerresultaten waren goed”, vertelt ze, “maar zijn gedrag was al jaren problematisch. Straffen, belonen en negeren had allemaal maar kort effect gehad. Ik ben begonnen met observeren en tijdens de observatie noteerde ik de dingen die goed gingen. Daarna ben ik met de jongen op een oplossingsgerichte manier in gesprek gegaan. Ik gaf mijn observaties terug in de vorm van complimenten en vroeg hem hoe hij dat voor elkaar had gekregen. Ook bespraken we de dingen waarover hij tevreden was of die hij juist graag wilde veranderen.
Zelf doelen stellen
“Met behulp van de zogenoemde ‘wondervraag’ en de ‘schaalvraag’, twee technieken binnen het oplossingsgericht werken, stelde de leerlingen zichzelf drie doelen. Daar zou hij de komende week aan gaan werken. We spraken af niets tegen de juf te vertellen. We zouden alleen vragen of ze extra goed wilde opletten en zou proberen de gestelde doelen te raden. Na een week kwam ik terug en ik zag het direct. De leerling zat op me te wachten, met een glimlach over zijn hele gezicht. Hij haalde een briefje uit zijn zak waarop hij zijn doelen had geschreven. Achter elk doel had hij krullen gezet als teken dat het die dag was gelukt. Hij vertelde wat hij aan de juf had gemerkt. ‘Ze keek de hele tijd naar mij en ze gaf me veel beurten. Elke keer stak ze haar duim op en zei ze dat ik het goed deed’. Later kwam de leerkracht erbij en zij raadde alle doelen. En dat was geen doorgestoken kaart!”
Cirkel doorbreken
“Het oplossingsgericht werken zie ik als een zeer zinvolle uitbreiding van mijn repertoire”, aldus Anja Cornelissen. “De aanpak kan volgens mij ook voor leerkrachten succescol zijn. Enkele netwerken van remedial teachers en interne begeleiders hebben er inmiddels kennis mee gemaakt. De eerste reacties waren positief. Ik zie het als het doorbreken van de vicieuze cirkel. De leerling en de leerkracht hebben ervaren dat ze zelf invloed op het probleem hebben. Dan kan het probleem zomaar de oplossing zijn!”
Anja Cornelissen werkt bij Eduniek. Dit berichtje werd eerst gepubliceerd in het blad Info van Eduniek. Meer over schalen vind je hier. Lees ook dit bericht: Oplossingsgerichte begeleiding van jongeren en dit bericht: Interview met Kerstin Måhlberg en Maud Sjöblom
