Het vorige bericht noemde Bob Suttons stelling dat de beste bazen geloven dat het belangrijker is om het negatieve te elimineren dan om het positieve te accentueren. Op het eerste gezicht kan deze bewering verrassend lijken voor mensen die bekend zijn met ‘positieve veranderaanpakken’ zoals oplossingsgericht werken, positieve psychologie en appreciative inquiry. Is er een tegenstelling tussen de uitgangspunten van deze benaderingen en deze bewering? Wijst dit erop dat er een tweedeling bestaat in de manier waarop professionals denken over hoe te managen en te veranderen (waarbij de ene kant een voorkeur heeft voor een focus op het negatieve en de andere kant een voorkeur voor een nadruk op het positieve)? Laten we dit eens verkennen.
Hoe ik Suttons punt begrijp
Laat me eerst uitleggen hoe ik Suttons bewering begrijp. Op zijn blog citeert hij het artikel van Baumeister et al. ‘Bad is stronger than good’ dat uitlegt dat mensen veel gevoeligere voor negatieve informatie en ervaringen zijn dan voor positieve (bedankt, Amanda Horne, voor het noemen van dit artikel). Hij verwijst ook naar onderzoek naar de positief-negatief ratio waaruit een ‘magische’ 5:1 ratio naar voren komt wat betekent dat negatieve ervaringen 5 keer zo zwaar wegen als positieve. Tegenover elke negatieve ervaring (bijvoorbeeld in huwelijken) moeten tenminste 5 positieve staan om tevreden te blijven. Suttons clevere conclusie is dat het veel efficiënter is om de negatieve ervaringen te elimineren dan om de positieve uit te breiden. Het elimineren van één negatieve ervaring klinkt als minder werk dan het toevoegen van 5 positieve ervaringen, nietwaar?
Mijn lezing van de recente psychologische onderzoeksliteratuur resulteert in nog wat aanvullende steun voor het belang van aandacht voor het negatieve. Research door Anders Ericsson en zijn collega’s heeft getoond dat top experts goed geworden zijn door iets toe te passen dat deliberate practice heeft. Dit komt erop neer dat bij het oefenen er een constante gerichtheid is op het elimineren van fouten zodat de vaardigheid beter en beter wordt. Het werk van Carol Dweck laat ook bewijst zien voor het belang van aandacht voor fouten en je best doen om deze fouten op te heffen.
Enige praktisch voorbeelden maken het misschien nog duidelijker hoe krachtig het negatieve kan zijn. Een klein lek in je boot kan je ervan weerhouden om de kust te bereiken en zal je dwingen er je aandacht aan te geven (bedankt, Robert Biswas Diener, voor deze metafoor). Een kankercel kan uiteindelijk de dood van het hele organisme veroorzaken (bedankt, Paul Wong, voor dit voorbeeld).
Hoe verhoudt dit zich tot positieve veranderaanpakken?
In welke mate is het bovenstaande in strijd met aanpakken als oplossingsgericht werken en positieve psychologie? Wellicht minder dan op het eerste gezicht lijkt. Een oplossingsgericht perspectief kan helpen om een meer genuanceerde kijk op dit onderwerp te ontwikkelen. De zeven stappen aanpak kan een goede (en, toegegeven, vereenvoudigde manier) zijn om uit te leggen hoe bij oplossingsgericht werken zowel het negatieve als het positieve cruciale rollen spelen. Stap 1 is het verhelderen van de veranderbehoefte. Bij deze stap is meestal een cruciale rol weggelegd voor het negatieve. In veel gevallen willen mensen dat er iets verandert wanneer ze niet tevreden zijn met hun huidige situatie. Er is iets dat lastig voor hen is en dat hen belemmert wat de reden is dat ze zouden willen dat de dingen anders waren. De gevoeligheid van mensen voor het negatieve helpt hen met andere woorden om onderwerpen voor verandering te identificeren. Direct daarna begint een samenspel tussen het negatieve en het positieve. Als de cliënt duidelijk heeft gemaakt wat hij wil dat er anders moet zijn begint stap 2 die gaat over het definiëren van de gewenste toestand in positieve en concrete termen. Stap 3 is vervolgens om te kijken naar wat er als is, wat er al is bereikt. Dit is opnieuw de kracht van het positieve. Als je ziet dat er al dingen zijn die werken nemen je hoop en ideeën voor stappen vooruit toe. Stap 4 gaat over eerdere successen, situaties waarin de gewenste situatie al een beetje aanwezig was en waarin dingen dus als wat beter waren. Dit is opnieuw focussen op het positieve.
Bij oplossingsgericht werken speelt het negatieve vaak een centrale rol in de onderwerpkeuze: wat is het dat we anders zouden willen zien? Meteen nadat het onderwerp verhelderd is, echter, springt het positieve in en speelt een krachtige rol.
4 Reacties
Dag Coert,
In je artikel schrijf je dat de stelling van Sutton wellicht minder in strijd is met positieve veranderaanpakken, dan je in eerste instantie zou denken. Je omschrijft hierbij de cruciale rol voor het positieve én negatieve binnen het oplossingsgericht werken.
Het uitgangspunt van begeleiding is meestal een probleem. Dit probleem wordt als negatief ervaren en op die manier vormt het negatieve altijd de basis waar vanuit wordt gegaan. Volgens mij houdt de rol van het negatieve daarna echter op. Jij bevestigt deze gedachte in je artikel
Wordt daarmee dan niet automatisch bevestigd dat de bewering van Sutton (die in mijn optiek aansluit op het oorzaak-gevolg denken, wat heel handig is bij medische of technische zaken) haaks staat op het oplossingsgerichte denken?
Graag hoor ik hoe jij het ziet!
Hartelijke groeten,
Irene Lansdaal
Hallo Irene, het probleem is dat we niet precies weten hoe Sutton het bedoelt. Ik denk dat hij het inderdaad niet helemaal op een oplossingsgerichte manier bedoelt. Bij oplossingsgericht werken speelt het negatieve zeker een nuttige rol maar het verrassende ervan is dat het niet nodig is om de oorzaken van het negatieve te achterhalen. En ik vermoed dat Sutton daar wel voor gaat pleiten in zijn boek. En dat aspect zou dan inderdaad haaks staan op oplossingsgerichte principes
Vandaag sprak ik een client en bij het meegeven van een “witboek”-opdracht, legde ik hem de 5 tegen 1 theorie voor. In mijn ogen een heel nuttig inzicht. Het witboek is bedoeld om mensen te helpen hun aandacht op het positieve te richten en zich bewust te worden van alles wat goed gaat op een dag. Bij de uitleg dat tegenover een negatieve gebeurtenis minstens vijf positieve ervaringen moeten staan om de balans in evenwicht te krijgen, zei deze client (die een enthousiast golfer is):
“Dat gaat niet op voor golf. Daar is het juist andersom. Daar kun je wel 50 slechte slagen hebben, en dan is één goede slag genoeg om de hele koers de moeite waard te maken.”
En het is helemaal waar. Ik golf ook af en toe, en ik heb de goede slagen nog allemaal in m’n hoofd en al die mislukte missers ben ik al lang vergeten.
Ik vond het een mooie vondst van hem.
[...] Dit blogartikel was vermeld op Twitter door CoertVisser, ManagementPro. ManagementPro heeft gezegd: Subtiel transformeren van negatief naar positief (1): Het vorige bericht noemde Bob Suttons stelling dat de beste … http://bit.ly/c6eqkc [...]