Doen wat werkt, één van de kernprincipes van oplossingsgericht werken, kan heel nuttig zijn bij organisatieverandering. Kort gezegd betekent doen wat werkt dat, wanneer je iets probeert te bereiken, je goed oplet op wat werkt in het heden of heeft gewerkt in het verleden en dat je daar meer van doet. Vier punten die kunnen helpen hoe doen wat werkt kan worden toegepast zijn:
- Gerichtheid op wat de gewenste situatie dichterbij brengen in plaats van op het identificeren van probleemoorzaken. De oplossingsgerichte benadering gaat er van uit dat 1) begrijpen waarom een probleem zich heeft ontwikkeld waarschijnlijk niet zo nuttig zal zijn voor het bouwen van oplossingen omdat het onwaarschijnlijk is dat begrijpen wat het probleem veroorzaakt heeft zal leiden tot kennis over wat je in plaats daarvan moet doen en 2) analyseren waarom en hoe problemen zich hebben ontwikkeld negatieve emoties kan opwekken zoals defensiviteit, hopeloosheid, boosheid en gevoel niet te begrepen te worden wat mensen ervan kan weerhouden om in termen van mogelijkheden te denken. Dat gerichtheid op het uitbreiden van wat werkt leidt tot hoop, energie, samenwerking en vooruitgang is veel waarschijnlijker.
- Situationele focus in plaats van gerichtheid op personalistische verklaringen. Gerichtheid op wat werkt is gerichtheid op processen. Het is gerichtheid op wat mensen hebben gedaan dat voor hen heeft gewerkt in specifieke situaties. Het is situationeel en het nodigt uit tot een dynamische kijk op mensen. Een assumptie bij oplossingsgericht werken is dat het niet nodig of wenselijk is om mensen te etiketteren (“jij bent een typische introvert!”). Ook zijn oplossingsgerichte professionals terughoudend met het denken in termen van mentale entiteiten die gedrag veroorzaken (“Wat zijn jouw talenten?”). Het punt is niet zozeer dat gedragsveroorzakende mentale entiteiten niet bestaan maar eerder dat het niet nodig is in specifieke situatie om deze ter identificeren en benoemen.
- Meer gerichtheid op interne oplossingen dan op externe oplossingen. Door gerichtheid op wat werkt en heeft gewerkt wordt het mogelijk om interne oplossingen te benutten, oplossingen die tot stand gekomen zijn binnen de organisatie zelf. De oplossingsgerichte aanpak is terughoudend in het leunen op extern advies en externe oplossingen. Door zelf-gegenereerde oplossingen te gebruiken wordt de organisatie zelfredzamer en onafhankelijker.
- Testen en leren in plaats van analyseren en invoeren. Traditioneel wordt bij verandermanagement vaak een aanpak gevolgd die uitgaat van stappen als: 1) analyse, 2) inzicht, 3) doelen stellen, 4) planning, 5) invoering. Een oplossingsgerichte aanpak van verandering werkt wat anders en richt zich meer op experimenteren en reflecteren. Wanneer deze aanpak gevolgd wordt ontstaan geleidelijk aan vaak inzicht. De oplossingsgerichte aanpak is meer gericht op doen, reageren en ontdekken en iets minder op analyseren en begrijpen.
Verandering heeft een grotere kans van slagen wanneer er een sterke focus is op het ontdekken van wat werkt en het meer doen van wat werkt.
Tags: doen-wat-werkt, focus, oorzaken, oplossingen, oplossingsgericht, situationeel, verandermanagement, zelfredzaam
