NOAM Trainingen Doen Wat Werkt
© 2011, Coert Visser
De noodzaak om uitgedaagd te blijven
Mihály Csíkszentmihályi introduceerde het concept ‘flow’. In flow gaan mensen op in een activiteit wat hun presteren ten goede komt en een gevoel van voldoening oplevert. Flow treedt op wanneer mensen heldere doelen hebben en wanneer er een goed evenwicht bestaat tussen de beleefde uitdagingen van de taak en de eigen beleefde bekwaamheden. Wanneer taken structureel worden beleefd als te gemakkelijk worden mensen verveeld of apathisch. Wanneer taken als te moeilijk worden ervaren worden ze angstig of gestresst.
Moet jaar na jaar lesgeven in hetzelfde vak wel saai worden?
Wat betekent dit voor de situatie waarin je een leraar bent? Als leraar beschik je (waarschijnlijk) over meer kennis en vaardigheden dan je studenten. Na jarenlang hetzelfde vak te hebben gegeven kan het zijn dat je het te gemakkelijk gaat vinden en het risico loopt om verveeld of apathisch te worden. Misschien zie je niet direct hoe je het onderwerp moeilijker (uitdagender voor jezelf) kunt maken omdat dat het te moeilijk en daardoor stressvol voor de studenten zou kunnen maken. Is er een oplossing?
Schaken uitdagend maken wanneer je tegen een zwakke tegenstander speelt
Laten we, als intermezzo, eens kijken naar een vader die zijn jonge zoon leert om te schaken. Nadat de vader de zoon de basiskennis had bijgebracht begonnen ze tegen elkaar te spelen. Aanvankelijk speelde de vader bewust heel zwak om zijn zoon te laten winnen in een poging om hem te motiveren. Na enige tijd wilde de vader wat meer uitdaging bieden maar hij realiseerde zich dat hij niet op zijn eigen niveau kon gaan spelen omdat zijn zoon anders nooit zou kunnen winnen. Dus hij bedacht een andere aanpak. Bij schaken heeft elk van de stukken een waarde die in punten wordt uitgedrukt. Een toren is bijvoorbeeld 5 punten waard en een loper 3 punten. Zonder dit tegen zijn zoon te zeggen gaf de vader zichzelf de extra taak om de balance gedurende het spel steeds te bewaren. Wanneer zijn zoon bijvoorbeeld een stuk sloeg van 3 punten dan moest hij een ander stuk terugslaan van ook 3 punten. Dit maakte het spel opeens verrassend uitdagend voor de vader die zich daadwerkelijk uitgedaagd voelde. Schaken werd opeens een spel dat voor beide spelers van heel verschillend niveau even uitdagend werd. Dit is maar een eenvoudig voorbeeld van hoe mensen de complexiteit of de uitdagendheid van hun taak zelf kunnen reguleren. Veel situaties bieden eindeloze mogelijkheden om complexiteit toe te voegen voor taak die ze moeten uitvoeren.
Uitdaging toevoegen aan je taken als leraar op een manier waarvan zowel jij als je leerlingen profiteren
Ervaren leraren kunnen dit principe benutten zodat hun werk nooit saai hoeft te worden. Als jij een vak doceert dat voor jouzelf vrij eenvoudig is dan kun je complexiteit toevoegen op een manier die nuttig is voor jouzelf en voor je leerlingen. Hier is een voorbeeld. Mark Lepper en Maria Woolverton hebben onderzoek gedaan naar zeer effectieve leraren. Een bevinding van hen was:
“Deze leraren slagen er vaak in om te vermijden om ooit expliciet te zeggen dat de student een fout heeft gemaakt. In plaats daarvan, wanneer ze te maken krijgen met een incorrecte aanpak of een verkeer antwoord op een vraag, zullen deze leraren een vraag stellen die indirect wijst op het bestaan van een of andere fout en, soms, op de plaats van die fout. Hun doel is om studenten ertoe te brengen om hun eigen stappen na te lopen en hun eigen fout te ontdekken, terwijl ze de negatieve motivationele consequenties vermijden van het direct wijzen op fouten en falen van de studenten.”
Jezelf een extra taak geven van 1) niet zeggen wat de student fout heeft gedaan maar 2) in plaats daarvan subtiele vragen stellen die een fout impliceren en 3) de leerling uitnodigen om zijn of haar stappen nog eens langs te lopen om hun eigen fout te vinden en op te lossen kan lesgeven verrassend uitdagend maken hoe gemakkelijk de lesstof zelf voor jou misschien ook is. Als je het probeert dan voorspel ik dat je je niet zult vervelen.
Tags: feedback, flow, leraar, Mark Lepper, subtiel, uitdaging
