Coert Visser

Vorige week stelde ik de volgende vraag:

Wie als coach oplossingsgericht werkt, weet dat het belangrijk is om goed door te vragen over de gewenste situatie en over eerdere successen van de cliënt. Door te weinig door te vragen over de gewenste situatie blijft het voor de cliënt vaak te onduidelijk wat hij wil bereiken. En als je als coach te weinig doorvraagt over eerdere successen komt de cliënt waarschijnlijk niet op ideeën voor oplossingen. Maar hoe weet je of je als coach ver genoeg doorvraagt?

Wat ik het beste antwoord vond is het antwoord van Peter van den Bos, die schreef: “Naar mijn idee vraag je door tot en met het moment dat de cliënt van zichzelf een positieve gedragsbeschrijving kan geven.” Peter wint hiermee het boek Doen wat werkt-oplossingsgericht werken, coachen en managen.

Lees meer over positieve gedragsbeschrijvingen: Supporting Clients‘ Solution Building Process by Subtly Eliciting Positive Behaviour Descriptions and Expectations of Beneficial Change

In de opleiding oplossingsgericht coachen hadden we gisteren een live cliënt die door de cursisten oplossingsgericht gecoacht werd. Zo’n live cliënt, die komt met een echte coachingsvraag, is iemand die eerder ooit door ons getraind is in oplossingsgericht coachen. Dit proces is vaak heel leerzaam voor alle betrokkenen, voor cursisten, voor de live cliënt en voor ons als trainers.

Cursisten kunnen oefenen op een echte cliënt en feedback krijgen op hoe zij de coaching aan hebben gepakt. Die feedback krijgen zij van medecursisten, van ons als trainers en van de live cliënt zelf.

De live cliënt zelf geeft vaak ook aan dat het proces leerzaam voor hem of haar is en wel op twee manieren. In de eerste plaats doen zij vaak ideeën op om een stap vooruit te zetten met betrekking tot de vraag waarmee ze kwamen. In de tweede plaats zegt de live cliënt meestal dat het leerzaam was om als cliënt gecoacht te worden. Vanuit het perspectief van de cliënt het coachingsproces ondergaan maakt het makkelijker om je voor te stellen welk effect interventies van de coach hebben op cliënten.

Voor ons als trainers is het live cliënt proces ook heel leerzaam. Wij interviewen live cliënten heel gedetailleerd over het coachingsgesprek dat zij hebben gehad. In dat interview vragen we uitgbereid door over twee dingen: 1) wat werkte er wat jou betreft goed in dit gesprek? en 2) welke tips heb je eventueel voor de coach?

De clive cliënt van gisteren formuleerde op basis van haar ervaring in dat interviewtje twee mooie aandachtspunten voor coaches die ik hier graag wil noemen:

• Laat de cliënt maar doorpraten zolang hij wil praten. De live cliënt zei dat ze had gemerkt dat de coach soms direct begon met praten zo gauw zij zelf was uitgepraat. Ze zei daarover: “als cliënt wil je graag nog eventjes doordenken over wat je hebt gezegd en misschien wil je er nog iets aan toevoegen. Daarom zou het prettig zijn als de coach heel even wacht voor hij zijn volgende vraag stelt. Dat geeft meer rust. Bovendien kun je dan merken dat de coach ook even heeft nagedacht over wat je gezegd hebt wat je vertrouwen in je coach vergroot.”
• De cliënt wil alleen maar dat het langzamer gaat. De live cliënt zei dat ze het gevoel had dat de coach soms te snel wilde doorschakelen. Na even over het probleem te hebben gepraat vroeg de coach dan bijvoorbeeld wat ze er voor in de plaats wilde. Zij had dan als live cliënt dan het gevoel dat ze liever nog even wilde door praten over het probleem omdat ze het gevoel dat ze de kern van het onderwerp nog niet precies onder woorden had kunnen brengen. De live cliënt gaf als tip aan de coaches om het langzamer aan te doen. Ze zei dat dit voor cliënt in het geheel niet vervelend was maar alleen maar prettig. De cliënt wil alleen maar dat het langzamer gaat.

NOAM Nieuwsbrief 138 bevat de volgende onderwerpen:

• Evaluatie: oefenen met aandacht voor micro-niveau het meest nuttig
• Oplossingsgericht complimenteren
• Hoe ver vraag je door over de gewenste situatie en eerdere successen?
• Voorspelbaar irrationeel: geld is vaak de duurste motivator
• Het probleem wordt niet opgelost in het gesprek

Recent voerden wij een evaluatie uit van de Opleiding Oplossingsgericht Coachen. Wij wilden te weten komen welke onderdelen deelnemers het meest nuttig hadden gevonden in de opleiding. Wij waren benieuwd of zij vooral het zelf oefenen nuttig zouden vinden of iets heel anders, zoals theoretische uitleg krijgen, met elkaar discussiëren, huiswerkopdrachten maken of voorbeeldgesprekken bekijken.

Door de jaren heen merkten wij dat we steeds wat meer tijd gingen besteden in de opleiding aan oefenen en steeds wat minder tijd aan het houden van theoretische presentaties. Onze beleving was dat het praktisch oefenen en gerichte feedback krijgen het meeste opleverde voor onze cursisten. We waren benieuwd of deze indruk bevestigd zou worden door het resultaat van de evaluatie.

De uitslag van de evaluatie, die door tientallen mensen werd ingevuld, levert een duidelijk antwoord op. De meerderheid van de cursisten blijkt als meest nuttige onderdelen te hebben gevonden: het oefenen van oplossingsgerichte vaardigheden waarbij wij als trainer een cliënt-rol speelden. In dit type oefening besteden wij veel aandacht aan het microniveau van gespreksvoering. Regelmatig hebben we een time out om te reflecteren op interventies om deze steeds meer aan te scherpen en te verbeteren.

Cursisten geven in meerderheid aan de uiterst gedetailleerde feedback en suggesties van ons als trainers erg nuttig te vinden.

Wie als coach oplossingsgericht werkt, weet dat het belangrijk is om goed door te vragen over de gewenste situatie en over eerdere successen van de cliënt. Door te weinig door te vragen over de gewenste situatie blijft het voor de cliënt vaak te onduidelijk wat hij wil bereiken. En als je als coach te weinig doorvraagt over eerdere successen komt de cliënt waarschijnlijk niet op ideeën voor oplossingen.

Maar hoe weet je of je als coach ver genoeg doorvraagt?

We zijn benieuwd naar uw antwoord. U kunt dat opsturen naar coert.visser@planet.nl. Het beste antwoord dat voor 10 maart is ingezonden wordt volgende week op deze site vermeld en wordt tevens beloond met het boek Doen wat werkt-oplossingsgericht werken, coachen en managen.

Bij oplossingsgerichte coachings- en stuurgesprekken is het goed om je te realiseren dat het probleem waar je het over hebt vaak niet opgelost kan en hoeft te worden IN het gesprek. Meestal is het zo dat dat problemen die worden besproken in een oplossingsgericht gesprek niet tijdens het gesprek worden opgelost maar TUSSEN gesprekken.  Eigenlijk is dat logisch: het oplossingsgerichte gesprek helpt je om duidelijk te krijgen wat je bereiken wilt of moet en helpt je vaak ook om ideeën op te doen over hoe je dat kunt gaan proberen te bereiken. na het gesprek ga je die ideeën uitproberen en dan blijkt wat goed werkt. Tijdens het gesprek is het meestal niet mogelijk om het probleem op te lossen omdat het doorgaans niet mogelijk is om de gevonden oplossingen meteen toe te passen. Een voorbeeld: als een docent een begeleidingsgesprek heeft met een leerling over hoe hij proefwerken beter kan gaan voorbereiden kan de leerling tijdens het gesprek wel ideeën opdoen over hoe hij proefwerken beter kan gaan voorbereiden maar hij zal niet ter plekke in het gesprek zijn proefwerk beter gaan voorbereiden.

Dat problemen meestal niet tijdens het oplossingsgerichte gesprek kunnen en hoeven te worden opgelost maar na of tussen gesprekken pas worden opgelost heeft het voordeel dat je minder druk op het gesprek hoeft te leggen. Het is prima als het nog niet helemaal duidelijk is of en hoe het probleem opgelost gaat worden. Vaak is het al heel wat als de persoon een idee heeft over wat hij wil bereiken en wat hij wel eens zou willen gaan proberen.

Lees ook: Tijd voor oplossingen

Ter gelegenheid van de vandaag verschenen derde druk van de tweede editie van mijn boek Doen wat werkt verloot ik graag een exemplaar.

De winnaar van de verloting is: Ingrid Suiskens, werkzaam bij de gemeente Delft.

Alle inzenders gaven ook een reden op waarom ze Doen wat werkt wilden winnen. Jeannette Evers schreef:  ”Als je mij het boek laat winnen ben je eigenlijk een dief van je eigen portemonnee, want anders ga ik het kopen.” Je hoeft het niet te kopen Jeannette; ook jij krijgt een exemplaar toegestuurd!

Oplossingsgericht werken is een resultaatgerichte en respectvolle manier van werken waarmee coaches, consultants en managers relatief snel en prettig verandering tot stand kunnen brengen. De oplossingsgerichte aanpak werd circa 25 jaar geleden ontwikkeld in de psychotherapie en wint de laatste jaren sterk aan populariteit in de coachingswereld. Wat is oplossingsgericht werken en vanwaar die populariteit? Wat levert het op? Hoe werkt het? En wat kunnen consultants en interim-managers ermee? Lees verder.