Van een manager bij een onderwijsbegeleidingsdienst kreeg ik de vraag hoe je oplossingsgerichte principes en technieken kunt toepassen in offertes en en e-mails. Een interessante en belangrijke vraag. Oplossingsgericht werken wordt meestal vooral geassocieerd met gespreksvoering maar er is geen enkele reden waarom het niet ook bij schriftelijke communicatie zou kunnen worden toegepast. Hier zijn, [...]
Eerder heb ik betoogd dat cliënten als coöperatief behandelen, hoe weerstandig ze ook lijken, waarschijnlijk de snelste en meest veelbelovende manier is om verdere samenwerking uit te lokken (meer over dit idee kun je hier lezen). Maar dit kan soms wel moeilijk zijn. Wanneer iemand iets zegt of doet wat aanvallend of negatief klinkt of eruit ziet dan kan het moeilijk zijn om zelf niet ook defensief of negatief te reageren. Wat helpt in dit soort situaties is om terug te vallen op een doelbewuste strategie die ik heb “de plus achter de min zoeken” heb genoemd.
Gisteren werd er veel gesproken over het niveau van de besprekingen in de tweede kamer. Geert Wilders werd bijvoorbeeld verweten dat hij grof en beledigend was door onder andere Job Cohen ‘bedrijfspoedel’ van Rutte te noemen. Wilders was trouwens niet de enige die zich schuldig maakt aan het gebruiken van negatieve persoonsbeschrijvingen, bespottingen en beschuldigingen. Kamervoorzitster Gerdi Verbeet greep gedurende de verhitte debatten waarin de verwijten over en weer vlogen niet in. Vanochtend op de radio legde zij uit dat zij als voorzitster geen mogelijkheden heeft om dit soort gevallen in te grijpen en dat kamerleden zelf kunnen ingrijpen.
Hoe we onze aandacht richten op dingen bepaalt in belangrijke mate hoe goed het met ons gaat. Onderzoek naar neuroplasticiteit laat zien dat we, iedere keer dat we onze aandacht ergens op richten, structureel veranderen, al is het maar een klein beetje. Wanneer we gewoontes vormen in de manier waarop we onze aandacht richten of bepaalde dingen dan heeft dat lange termijn consequenties voor ons leven. Er kunnen ook onmiddellijke consequenties zijn van hoe we onze aandacht richten. Psychologisch onderzoek laat bijvoorbeeld zien dat een deel van de reden dat mensen depressief zijn te maken heeft met een onvermogen om hun aandacht op iets anders te richten.
Een tijdje geleden schreef ik het bericht 10 misvattingen over oplossingsgericht werken. Ik kreeg een paar verzoeken om iets meer uitleg te geven over elk van de genoemde punten van dit lijstje. Ik begin misvatting nr. 1 “In oplossingsgerichte gesprekken is het niet zinvol om over problemen te praten”.
Oplossingsgerichte gesprekken gaan meer over oplossingpraten dan over probleempraten
De oplossingsgerichte aanpak heeft duidelijk een positieve richting. Oplossingsgerichte coaches helpen hun cliënten om een helder beeld te vormen van wat ze willen bereiken en faciliteren het proces van het bouwen van oplossingen. Hier is een voorbeeld van een oplossingsgerichte coach continu helpt om de focus van het gesprek te verschuiven van negatief naar positief: Past present future X negative positive.
Oplossingsgerichte professionals confronteren hun cliënten niet maar blijven werken met wat cliënten dan ook maar naar voren brengen. Ze zijn heel optimistisch over zowel het vermogen als de intentie van cliënten om een steeds realistischer perspectief te ontwikkelen terwijl het gesprek zich ontvouwt. Oplossingsgerichte professionals werken met het referentiekader van cliënten. Ze confronteren niet, maken geen verwijten en dringen cliënten geen expert perspectief op. Ze doen dit omdat ze aannemen dat dit de snelste en meest veelbelovende manier om cliënten te helpen om een steeds constructiever, realistischer en nuttiger perspectief te ontwikkelen.
Een aanname in oplossingsgericht werken is dat cliënten geen verstand tegen verandering hebben of tegen hulp. Maar het kan wel zijn dat ze zich kunnen verzetten tegen de aanpak die helpers kiezen omdat ze vinden dat deze niet aansluit bij hun situatie of voorkeur. Wanneer oplossingsgerichte professionals zo’n signaal van ‘weerstand’ waarnemen dan gaan ze er van uit dat het behandelen van cliënten als coöperatief, hoeveel weerstand ze lijken te hebben, de snelste en meest veelbelovende manier is om verdere samenwerking aan te moedigen.
Wanneer mensen problemen hebben dan kunnen ze zich incompetent en hulpeloos voelen. Het kan zijn dat ze denken dat zij niet in huis hebben wat er voor nodig is om hun probleem op te lossen. En het kan zijn dat ze naar antwoorden buiten zichzelf zoeken om hun problemen op te lossen. Het kan zijn dat ze in dichotome termen over problemen denken: of je hebt problemen of je hebt geen problemen. Maar deze manier van kijken is noch erg realistisch nog behulpzaam. Zoals hieronder zal worden uitgelegd hebben we de sleutels tot oplossingen als wel in huis. Maar laten we eerst kijken naar waarom het normaal en logisch is dat we niet altijd zien dat we de sleutels tot oplossingen al in huis hebben.
Succes bereiken hangt af van veel factoren zoals kennis, ervaring, planning en organisatie, toegang tot kapitaal, technologie, timing, geluk, enzovoorts. Maar bijna alles wat we in het leven voor elkaar willen krijgen hangt ook af van onze vaardigheid in het voeren van gesprekken. Ineffectieve gespreksvoering kan succes in de weg staan of danig verpesten. Wat bepaalt de effectiviteit van gespreksvoering? Lees verder
Op deze site blogt Coert Visser over de toepassing van de oplossingsgerichte benadering in organisaties.
Laatste reacties
Inderdaad Ed heeft de eerste stap gezet naar een betere vergadercultuur, maar hij is …
reactie op: Medewerkers betrekken bij het verbeteren van de vergaderingenComplimenten voor Ed.Hij heeft zich kwetsbaar op durven stellen. Als leidinggevende w…
reactie op: Medewerkers betrekken bij het verbeteren van de vergaderingenWanneer is een gesprek 'effectief'? Wanneer men het eens is of probeert te zijn? Of w…
reactie op: Zonder wrijving geen glans? Welnee.