Progressiegericht leidinggeven is een manier van leidinggeven die gebruik maakt van oplossingsgerichte principes en van recente inzichten in de wetenschappelijke psychologie. Progressiegericht leidinggeven zoals wij het definiëren is gebaseerd op vier pijlers: Oplossingsgericht werken: leidinggevenden passen oplossingsgerichte principes zowel toe bij helpen van medewerkers als bij het sturen en corrigeren van medewerkers. Ze bejegenen medewerkers [...]
Steve, een leerling op een mbo-opleiding, staat er niet goed voor voor het vak wiskunde. In de klas heeft hij gezegd dat hij het gevoel heeft dat hij het in de ogen van de docent “toch nooit goed kan doen”. De docent besluit na afloop van de les even met Steve te praten. Het gesprekje verloopt als volgt:
| Docent: | Je zei dat je het gevoel had dat je het in mijn ogen toch nooit goed kan doen? Kun je me dat uitleggen? |
| Steve: | U moet altijd mij hebben! |
| Docent: | Oh? Heb jij dat idee? |
| Steve: | Ja, nou, ik heb het gevoel dat u denkt dat ik toch niet kan leren omdat ik er niet slim genoeg voor ben! |
| Docent: | Dat zeg je vast niet zomaar. |
| Steve: | Altijd als ik een antwoord geef hebt u er kritiek op. Het is nooit goed! |
| Docent: | Oh? Ik had helemaal niet in de gaten dat jij dit zo ziet. Ik ben blij dat je me hier op wijst want dan kan ik je uitleggen hoe ik het zie. |
| Steve: | Ok en hoe is dat dan? |
| Docent: | Ik ben er van overtuigd dat jij hier op de goede plek zit en dat je de mogelijkheden hebt om deze school succesvol te doorlopen als je je best doet. En ik geloof dat jij ook voldoendes voor wiskunde kunt halen als jij je ervoor inspant. |
| Steve: | Oh, en waarom krijg ik dan altijd zoveel kritiek en onvoldoendes? |
| Docent: | Dat komt niet omdat je niet slim genoeg bent. |
| Steve: | Hoezo? … Waar komt het dan door? |
| Docent: | Wiskunde is een moeilijk vak. We stellen hoge eisen. Je kunt dit vak alleen halen als je hard werkt. Je moet er tijd in stoppen en veel oefenen en als het nodig is moet je ook hulp vragen. |
| Steve: | Mmm… (denk na) |
| Docent: | Zou jij tussen nu en de volgende les hier eens over willen nadenken? Zou je eens willen proberen te bedenken wat jij kunt doen om ervoor te zorgen dat je straks op je eindlijst een mooie voldoende staat op wiskunde? |
| Steve: | (denkt even na) … Nadenken kan altijd…. |
| Docent: | Prima, ik loop volgende keer dat ik je zie even langs om te horen wat je bedacht hebt. |
We zijn geneigd om gladde praters te zien als invloedrijk. En hoewel een vlotte babbel inderdaad belangrijk is, is het zijn van een goede luisteren, volgens recent onderzoek, nog een groter voordeel.
In een onderzoek dat gepubliceerd werd in de Journal of Research in Personality beoordeelden ex-collega’s deelnemers op invloed, verbale expressie en luistergedrag. De resultaten geven aan dat goede luistervaardigheden een sterker effect hadden op de beoordeling van invloed dat praten. De auteurs suggereren dat luisteren mensen helpt om informatie te verkrijgen en om vertrouwen te bouwen, zaken die beide invloed kunnen vergroten. “Expressieve communicatie heeft het leeuwendeel van de aandacht in de leiderschapsliteratuur maar receptief gedrag doet er ook toe”, zegt de auteur van het onderzoek, Daniel Ames van Columbia University. Het onderzoek liet ook zien dat goed zijn in beide beter is dan beter zijn in de ene of de andere.
Voor mensen die beter willen worden in luistervaardigheden, zijn hier enkele manieren om het goed te doen: Haak niet af, onderbreek niet, sta open voor alternatieve gezichtspunten, bouw details die iemand eerder heeft gezegd in in een huidig gesprek. Kortom: heb aandacht.
In het dit artikel gaf ik de volgende 5 tips om een vaardige oplossingsgerichte professional te worden: 1) Oefen veel, 2) Combineer gerust, 3) Wees niet te streng voor jezelf, 4) Blijf open staan en 5) Blijf skeptisch.
Over tip 1 en tip 3 wil ik graag wat meer zeggen. Tip 1 is belangrijk omdat hoe meer je technisch bekwaam wordt hoe vrijer je in gesprekken zult zijn om aandachtig te luisteren naar wat je gesprekspartners zeggen en hoe beter je zult kunnen reageren. Tip 3 is ook belangrijk. Veel mensen die goed willen worden in oplossingsgericht werken, ontdekken dat de aanpak heel subtiel en beslist niet zo gemakkelijk is als je misschien zou denken. Het gebeurt nogal eens dat mensen dan heel kritisch gaan kijken naar hun eigen optreden en zich sterk bewust worden van wat ze allemaal ‘niet goed’ doen. Ik pleit ervoor om met mildheid te kijken naar je eigen optreden. Wanneer je te kritisch gaat kijken naar hoe je het doet kun je jezelf gaan belemmeren en ontmoedigen (lees dit artikel maar eens).
Graag wil ik hierbij nog een aanvulling geven op tip 1 en tip 3. Ik zou willen suggereren om voorafgaand aan gesprekken/bijeenkomsten heel bewust en veel te oefenen zodat je de techniek goed paraat heb en met een goed doordachte aanpak je sessie kan beginnen. Na afloop van je gesprek/bijeenkomst pleit ik ervoor om heel bewust te reflecteren op hoe het gelopen is (wat werkte er goed, wat werkte misschien minder goed, wat heb ik geleerd, wat wil ik behouden, wat zou ik volgende keer anders willen doen, etc.).
Tijdens gesprekken -denk ik- is het goed om je aandacht heel goed te richten op je gesprekspartner(s) en de inhoud van wat er besproken wordt en je focus op techniek en op de vraag of je het allemaal wel goed doet een klein beetje te ontspannen. Als je tijdens gesprekken veel aandacht richt op techniek dan kan dit je aandacht voor je gesprekspartner gaan belemmeren en dat is vrijwel nooit goed. Wanneer je van tevoren goed hebt nagedacht over je aanpak en goed geoefend hebt kun je er in de uitvoering van je gesprek best op vertrouwen dat je nuttige dingen zult gaan doen in het gesprek. Kortom:
Vooraf: oefenen; achteraf: reflecteren; tijdens: aansluiten bij je gesprekspartner.
Als je het leuk vindt om je oplossingsgerichte kennis te testen en/of te vergroten los de onderstaande puzzel eens op door te bedenken wat er op de stippellijntjes hoort te staan.
Een team van secretaresses in een groot advocatenkantoor werkte niet klantgericht genoeg. De advocaten waren niet tevreden over de flexibiliteit, de accuratesse en de snelheid van werken van de secretaresses. Hierdoor zeiden de advocaten hun eigen cliënten niet goed genoeg te kunnen bedienen. De leidinggevende van het team had het dringende verzoek gekregen om de dienstverlening van de secretaresses te verbeteren. Ze nodigde de secretaresses uit voor een overleg.
Het doel van het overleg gaf ze aan met de vraag: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .?” (1)
Aan de hand van een luchtig gespreksvoorbeeld beschrijft deze video een eenvoudig raamwerk dat verheldert hoe bij oplossingsgerichte gesprekken een verschuiving plaatsvindt van negatief naar positief.
Gisteren stuurde een collega me een e-mail waarin hij schreef over hoe het gedrag van managers vaak inconsistent is met de waarden die ze zeggen te hebben. Hij schreef dat het de rol van HR-professionals is om hen hierop te wijzen en om hen een spiegel voor te houden om ze aan te moedigen om te reflecteren op de inconsistentie tussen hun waarden en hun gedragingen. Mijn collega vroeg me naar mijn gedachten over dit onderwerp.
Dit is wat ik hem terugschreef:
Deze video, die geïnspireerd was op een hoofdstuk van Reeve en Assor (2011), legt uit hoe zowel structuur als individuele autonomie belangrijk zijn in sociale systemen. Structuur kan samenhang, duidelijkheid en efficiëntie bieden; autonomie is een universele psychologische behoefte die (als hij vervuld wordt) bijdraagt aan welbevinden en goed functioneren. Structuur en individuele autonomie kunnen worden gezien als concurrerende doelen maar dit hoeft niet zo te zijn. Ze kunnen gecombineerd worden. Wanneer dit gebeurt kunnen de voordelen van beide worden geplukt. De vraag is dus: hoe kun je dit voor elkaar krijgen?
Wat mensen tegen elkaar zeggen en aan elkaar vragen kan zowel heel motiverend zijn als heel demotiverend. Omdat we bijna alles in werksituaties bereiken met en via andere mensen is het belangrijk om sensitiviteit te ontwikkelen voor wat het effect van onze woorden op anderen is. Voor leidinggevenden is dat vaak nog belangrijker dan voor veel andere functionarissen. We hebben op deze site en op de site van NOAM al vaak aandacht besteed aan de aanpak van oplossingsgericht sturen waarin veel elementen zitten die bijdragen het voeren van motiverende gesprekken met medewerkers (zie ook de audio-CD Sturing die werkt die uitgebreid uitlegt hoe deze aanpak werkt). Effectief oplossingsgericht sturen is niet alleen een kwestie van duidelijk en vriendelijk zijn. Het is ook een subtiele aanpak die baat heeft bij veel oefening, feedback en reflectie. Hier wil ik een klein voorbeeld geven van twee subtiele aspecten van oplossingsgericht sturen aan de hand van een gespreksfragmentje.
Een goede manier om progressie mogelijk te maken is het stellen van doordachte vragen. Het helpt als deze vragen goed op elkaar aansluiten. De onderstaande sequentie van vragen die ik enkele jaren geleden ontwikkelde en sindsdien vaak gebruikt heb, is een uiterst krachtige en flexibele set vragen die in veel veranderprocessen nuttig is gebleken: 5 Progressiegerichte vragen: een krachtige sequentie.
Op deze site blogt Coert Visser over de toepassing van de oplossingsgerichte benadering in organisaties.
Laatste reacties
Inderdaad Ed heeft de eerste stap gezet naar een betere vergadercultuur, maar hij is …
reactie op: Medewerkers betrekken bij het verbeteren van de vergaderingenComplimenten voor Ed.Hij heeft zich kwetsbaar op durven stellen. Als leidinggevende w…
reactie op: Medewerkers betrekken bij het verbeteren van de vergaderingenWanneer is een gesprek 'effectief'? Wanneer men het eens is of probeert te zijn? Of w…
reactie op: Zonder wrijving geen glans? Welnee.