Coaches, trainers en adviseurs komen in gesprekken nogal eens tegen dat hun cliënten niet op eigen initatief met hen komen praten maar op aandringen van anderen (bijvoorbeeld hun leidinggevende). In de oplossingsgerichte benadering noemt men dit soort cliënten meestal gestuurde cliënten. Het kan zijn dat gestuurde cliënten het gesprek niet direct als nuttig ervaren en zich terughoudend of zelfs boos opstellen. Hoe kun je goed in gesprek met een gestuurde cliënt komen? Hoe kun je komen tot een goede samenwerking zodat er een nutig gesprek ontstaat? De oplossingsgerichte aanpak biedt hiervoor goede oplossingen. Wilt u eens een voorbeeldgesprek lezen? Stuurt u dan een mailtje naar coert.visser@planet.nl o.v.v. voorbeeldgesprek en u ontvangt van ons het voorbeeld per e-mail.

Vervolgens vroeg hij hen wat zij als de meeste wenselijke positie in deze matrix zagen. Ze waren het er onmiddelijk over eens dat dat C was. Toen schetste hij een schaal die er als volgt uitzag:
Toen hij dit gedaan had vroeg hij de groep of deze schaal hun doelen adequaat beschreef, waarop ieder instemde. Vervolgens vroeg hij om eens na te denken over deze schaal en met elkaar te bespreken waar zij zichzelf nu zagen op deze schaal. Vervolgens gebruikte hij alle bekende onderdelen van schaalvragen. Enigszin tot hun eigen verbazing begonnen de groepsleden het meer en meer met elkaar eens te worden en zij ontdekten dat er enkele zeer interessante mogelijkheden bestonden om tegelijk financiële doelen en milieudoelen te bereiken. Ze begonnen bijvoorbeeld minder plastic te gebruiken, wat niet alleen wenselijk was vanuit een mileuoptiek maar tegelijk de kosten en de produktietijd verlaagde. Een persoon noemde dit soort oplossingen ‘laag hangend fruit’. Wat interessant is, is dat de groep in de tweede sessie meer als een eenheid ging functioneren. De ‘financiële mensen’ begonnen meer enthousiasme te krijgen voor milieudoelen en vice versa.
Een halfjaar geleden introduceerde ik The Solutions Grid. Omdat er af en toe naar gevraagd wordt laat ik hem hier nog eens zien.

Hier is een uitleg van de gebruikte termen. Met internal solutions (itnerne oplossingen) bedoel ik oplossingen die het individu zelf kan toepassen zonder hulp of training van anderen en zonder afhankelijk te zijn van externe hulpmiddelen. Met external solutions (externe oplossingen) bedoel ik oplossingen die het individu niet zelf kan toepassen zonder de hulp of training van anderen of zonder externe hulpmiddelen. Met found by other(s) (gevonden door anderen) bedoel ik dat de oplossing geidentificeerd en gedefinieerd is door iemand anders (bijvoorbeeld een coach, therapeut of consultant). Met self-found (zelfgevonden) bedoel ik dat de oplossing is geidentificeerd en gedefinieerd door de persoon zelf.
Oplossingsgericht werken leidt meestal tot zelfgevonden interne oplossingen. De voordelen hiervan zijn: 1) de persoon (of de groep) voelt zich er meer gecommitteerd aan, 2) ze leiden tot een gevoel van zelfredzaamheid, 3) ze zijn duurzamer.
Lees ook: Zelfgevonden interne oplossingen: waarom ze motiveren
Deze zesdaagse opleiding, die wordt verzorgd door Gwenda Schlundt Bodien en Coert Visser, is bedoeld voor professionals die oplossingsgericht willen werken en de interventies en grondhouding steeds preciezer en grondiger in de vingers willen leren krijgen. Gedurende zes opleidingsdagen gaat u aan de slag met de oplossingsgerichte technieken bij individuele coachingsvragen en teamcoachingsvragen. U krijgt veel gelegenheid om te oefenen met uw eigen cases en op de trainers. Door de zes intensieve dagen wordt uw oplossingsgerichte repertoire steeds uitgebreider en gaan uw oplossingsgerichte interventies steeds haarscherper en vloeiender worden.
In deze opleiding leert u de oplossingsgerichte interventies bij diverse interacties (bij gestuurde klanten, bezoekerstypisch, klaagtypisch, klanttypisch) en in diverse contexten (een op een context, teams soepel toe te passen. De opleiding is bedoeld voor coaches en professionals die oplossingsgericht werken interessant vinden en er steeds beter in willen worden. De opleiding vindt plaats in Conferentiecentrum Drakenburg in Baarn. Schrijf u in.
Lange tijd hebben coaches, therapeuten, counselors en adviseurs hun rol gezien als experts op wier advies hun cliënten zouden kunnen en moeten leunen. Gedurende de tweede helft van de 20e eeuw begon dit heel langzaam een beetje te veranderen. In 1958 schreef Ludwig Wittgenstein in zijn boek Philosophical Investigations:
“Een … probleem heeft de vorm: “Ik weet mijn weg niet.”
In de oplossingsgerichte benadering helpen professionals hun clienten om zich een duidelijk beeld te vormen van wat ze willen bereiken en ze helpen hen om dingen te vinden die ze kunnen doen om stappen in de gewenste richting te zetten. Hierdoor worden clienten als het ware de helden van het oplossingsgerichte proces. In 1994 schreef Steve de Shazer, medebedenker van de oplossingsgerichte aanpak, in zijn boek Words were originally magic, het volgende hierover:
“Vaak beginnen clienten aan het eind van een sessie hun weg te weten of ten minste het vertrouwen te krijgen dat ze hun weg zullen vinden.”
Opleiding Oplossingsgericht Coachen
In oplossingsgerichte therapie en coaching is de ‘hypothetische oplossing’ een belangrijk concept. De hypothetische oplossing is een term die verwijst naar de situatie waarin het probleem zal zijn opgelost. Via vragen zoals de wondervraag wordt de cliënt uitgenodigd zich voor te stellen hoe de situatie er uit zou zien wanneer het probleem opgelost zou zijn. De cliënt wordt aangemoedigd om te beschrijven wat er beter zou zijn in die situatie. Dit is een standaar oplossingsgerichte techniek die vaak uitermate nuttig blijkt te zijn.
Ik kreeg een mailtje van oplossingsgerichte coach Daan Rookmakers. Hij vertelde me dat hij een interessante techniek had geimproviseerd toen een cliënt van hem geen uitzondering op zijn probleem en geen eerder succes kon vinden. toen dit gebeurde vroeg Daan: “Stel dat jij je wel een situatie zou kunnen herinneren waarin je xxxx al succesvol hebt toegepast, hoe zou die er dan hebben uitgezien?” De cliënt kon die vraag heel helder beantwoorden en het gesprek leverde enkele heel bruikbare ideeën voor de cliënt op.
Je zou deze vreemde vraag de hypothetische uitzonderingsvraag kunnen noemen. Het is een mooi voorbeeld van de soms verbazingwekkende Flexibiliteit van de menselijke geest en van de subtiliteit van oplossingsgericht werken.
Vandaag zijn er nieuwe trainingsdata voor diverse trainingen oplossingsgericht werken op de site van NOAM gezet. Hier is een overzicht van alle trainingen die nu in de planning staan:
Af en toe zegt één van de coaches die ik train in de oplossingsgerichte aanpak iets in de trant van: “Oplossingsgerichte coaching is geweldig maar voor mij is het heel moeilijk omdat ik eigenlijk een ongeduldige persoon ben.” In de loop van de jaren ben ik steeds meer tot het idee gekomen dat we voorzichtig moeten zijn om in dat soort termen over onszelf te praten. “Ik ben ongeduldig” zeggen, klinkt als een eenvoudige beschrijving maar het heeft ook het karakter van een verklaring alsof jouw ongeduld je definieert. Het is alsof je verklaart dat dit doel onhaalbaar is: “Ik ben ongeduldig, oplossingsgerichte coaching vergt geduld, daarom zal ik er nooit goed in worden.” Dit herinnert mij aan één van mijn favoriete citaten aller tijden, een citaat van Robert H. Frank: “Our beliefs about human nature help shape human nature itself.” Onze overtuigingen over hoe goed of competent we kunnen worden bepalen onze inspanningen of ons gebrek aan inspanningen. Als we onszelf definiëren als ongeduldig wat heeft het dan voor zin om te proberen geduldig te worden? We zijn immers niet geduldig maar ongeduldig. Ik moet denken aan de een tweede citaat van Geoffrey Colvin : “Alles wat wie dan ook doet op zijn werk, van de meest basale taak tot de meest verhevene, is een verbeterbare vaardigheid.” Dit brengt ons uiteraard terug bij de groeimindset. Geduld kan aangeleerd worden. Wanneer je zegt: “Ik ben eigenlijk een ongeduldige persoon”, dan geef je blijk van een fixed mindset ten aanzien van dit punt. Dit zal je ervan weerhouden om het überhaupt te proberen. Het wordt daardoor een zichzelfbevestigende overtuiging. Gelukkig is het niet zo moeilijk om een fixed mindset te veranderen in een groeimindset. Eigenlijk is het gemakkelijk. Peter Heslin en zijn collega’s leerden managers een groeimindset aan in een workshop van slechts 90 minuten. Terug naar oplossingsgericht coachen. Natuurlijk, het is niet de gemakkelijkste vaardigheid om aan te leren. Maar alle vereiste technieken en houdingsaspecten kun je aanleren met gerichte oefening. Zelfs geduld kun je aanleren.
Coert Visser, http://www.linkedin.com/in/coertvisser
Also read: When change is going to happen
Een van de korste en meeste beeldende manieren om te beschrijven wat de essentie van het oplossingsgerichte model is werd beschreven door Steve de Shazer. Hij stelde dat bij oplossingsgericht werken een brug gebouwd wordt tussen het succes in het verleden en het succes in de toekomst. Twee vragen spelen dan ook de hoofd rol bij oplossingsgericht werken:
Wanneer ging het al goed? (succes in het verleden)
Hoe wil je dat het wordt? (succes in de toekomst).
Nadat de oplossingsgericht coach of manager vraag 1 gesteld heeft aan de ander (wanneer ging het al beter) en hier op doorgevraagd heeft tot deze eerdere successituatie heel levendig is teruggehaald stelt hij of zij een vraag die helpt om de brug te bouwen tussen succes in het verleden en succes in de toekomst: “Hoe is wat we net hebben besproken (het eerdere succes) bruikbaar voor jou om een stap vooruit te zetten in de gewenste richting. Dit klinkt eenvoudig en dat is het eigenlijk ook: je benut wat eerder goed is gegaan om je doelen te bereiken.
Op deze site blogt Coert Visser over de toepassing van de oplossingsgerichte benadering in organisaties.
Laatste reacties
Inderdaad Ed heeft de eerste stap gezet naar een betere vergadercultuur, maar hij is …
reactie op: Medewerkers betrekken bij het verbeteren van de vergaderingenComplimenten voor Ed.Hij heeft zich kwetsbaar op durven stellen. Als leidinggevende w…
reactie op: Medewerkers betrekken bij het verbeteren van de vergaderingenWanneer is een gesprek 'effectief'? Wanneer men het eens is of probeert te zijn? Of w…
reactie op: Zonder wrijving geen glans? Welnee.